Σε ηλικία 97 ετών πέθανε ο πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας Εντουάρ Μπαλαντίρ, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα ο νυν πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί. Τα αίτια του θανάτου του δεν έγιναν γνωστά.
Ο Μπαλαντίρ υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της γαλλικής κεντροδεξιάς και συνδέθηκε με περίπου πέντε δεκαετίες της ιστορίας της Πέμπτης Γαλλικής Δημοκρατίας, από τα πρώτα χρόνια της πολιτικής του σταδιοδρομίας δίπλα στον Ζορζ Πομπιντού έως την πρωθυπουργία του.
Γεννημένος το 1929 στη Σμύρνη της Τουρκίας, ο Μπαλαντίρ προερχόταν από οικογένεια της γαλλικής κοινότητας της πόλης. Ο πατέρας του ήταν διευθυντής της Οθωμανικής Τράπεζας. Η οικογένειά του εγκατέλειψε τη Σμύρνη το 1934 και τελικά εγκαταστάθηκε στη Μασσαλία.
Μετά την αποφοίτησή του από την École nationale d'administration (ENA), την περίφημη σχολή της γαλλικής κρατικής ελίτ, εισήλθε στην κυβέρνηση το 1964 ως σύμβουλος του πρωθυπουργού Ζορζ Πομπιντού. Μία δεκαετία αργότερα ανέλαβε διευθυντής του γραφείου του τότε προέδρου Πομπιντού.
Υπουργός Οικονομικών και πρωθυπουργός
Μετά τον θάνατο του Πομπιντού το 1974, ο Μπαλαντίρ αποσύρθηκε προσωρινά από την ενεργό πολιτική. Επέστρεψε στο προσκήνιο το 1986, όταν ανέλαβε υπουργός Οικονομίας, Οικονομικών και Ιδιωτικοποιήσεων στην κεντροδεξιά κυβέρνηση του Ζακ Σιράκ, κατά την πρώτη περίοδο "συγκατοίκησης" με τον σοσιαλιστή πρόεδρο Φρανσουά Μιτεράν.
Ως υπουργός προώθησε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μείωσης φόρων και κρατικών δαπανών, απελευθέρωσης της αγοράς εργασίας και άρσης ελέγχων στις τιμές, ενώ προχώρησε και σε ιδιωτικοποιήσεις κρατικών τραπεζών και βιομηχανικών επιχειρήσεων.
Το 1993, ο πρόεδρος Μιτεράν τον διόρισε πρωθυπουργό, καθώς ο Σιράκ δεν επιθυμούσε να επιστρέψει στη θέση μετά την ήττα του στις προεδρικές εκλογές του 1988. Ως επικεφαλής της κυβέρνησης, ο Μπαλαντίρ συνέχισε το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων.
Η ρήξη με τον Σιράκ και η προεδρική εκλογή
Η πολιτική του διαδρομή σημαδεύτηκε, ωστόσο, από τη ρήξη με τον άλλοτε στενό πολιτικό του σύμμαχο, Ζακ Σιράκ.
Ο Σιράκ είχε στηρίξει αρχικά την ανάδειξη του Μπαλαντίρ στην πρωθυπουργία, θεωρώντας ότι θα άνοιγε τον δρόμο για τη δική του υποψηφιότητα στις προεδρικές εκλογές. Όμως ο Μπαλαντίρ απέκτησε μεγαλύτερη δημοτικότητα και το 1995 αποφάσισε να διεκδικήσει ο ίδιος την προεδρία, προκαλώντας μία από τις πιο σκληρές εσωκομματικές συγκρούσεις της γαλλικής κεντροδεξιάς.
Αρχικά θεωρούνταν το μεγάλο φαβορί. Οι δημοσκοπήσεις στις αρχές του 1995 τον εμφάνιζαν να κυριαρχεί έναντι των αντιπάλων του, όμως η προεκλογική του εκστρατεία δεν εξελίχθηκε όπως αναμενόταν. Ο Μπαλαντίρ δυσκολεύτηκε ιδιαίτερα στην άμεση επαφή με τους ψηφοφόρους και τελικά αποκλείστηκε από τον δεύτερο γύρο.
Έλαβε 18,58% των ψήφων, έναντι 20,84% του Σιράκ, ο οποίος τελικά κέρδισε την προεδρική εκλογή. Χρόνια αργότερα, σε ντοκιμαντέρ του 2016, ο Μπαλαντίρ παραδέχθηκε για την εκστρατεία του: "Δεν ήμουν πολύ καλός υποψήφιος".
Η πολιτική κληρονομιά και το σκάνδαλο Karachi
Ο Μπαλαντίρ παρέμεινε στην πολιτική και μετά την ήττα του. Διατήρησε την έδρα του στο γαλλικό Κοινοβούλιο έως το 2007 και για πέντε χρόνια προήδρευσε της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Εθνοσυνέλευσης. Αργότερα, ο πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί τον τοποθέτησε επικεφαλής δύο επιτροπών, μία εκ των οποίων συνδέθηκε με τροποποιήσεις στο γαλλικό Σύνταγμα το 2008.
Η προεδρική του εκστρατεία του 1995, ωστόσο, παρέμεινε βαριά σκιά στην υπόλοιπη πολιτική του διαδρομή. Οι εισαγγελικές αρχές είχαν υποστηρίξει ότι η εκστρατεία χρηματοδοτήθηκε με 10,25 εκατ. γαλλικά φράγκα από παράνομες προμήθειες που συνδέονταν με εξοπλιστικές συμβάσεις με το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία, οι οποίες είχαν υπογραφεί κατά την πρωθυπουργία του. Ο ίδιος αρνείτο διαχρονικά οποιαδήποτε εμπλοκή.
Η υπόθεση συνδέθηκε με το λεγόμενο σκάνδαλο Karachi, που πήρε το όνομά του από την επίθεση αυτοκτονίας του 2002 στο Πακιστάν, κατά την οποία σκοτώθηκαν 11 εργαζόμενοι της γαλλικής κρατικής ναυπηγικής εταιρείας που συμμετείχαν στην κατασκευή υποβρυχίων για το Πακιστάν.
Το 2021, το Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Γαλλίας αθώωσε τον Μπαλαντίρ, κρίνοντας ότι δεν υπήρχαν στοιχεία πως είχε διατάξει προσωπικά τις επίμαχες πληρωμές ή επαρκείς αποδείξεις για την προέλευση της χρηματοδότησης της προεκλογικής του εκστρατείας.
