Ευοίωνες διαγράφονται οι προοπτικές για την κερδοφορία των ευρωπαϊκών τραπεζών, την ώρα όμως που οι ισχυρές επιδόσεις τους τις φέρνουν στο στόχαστρο κυβερνήσεων που αναζητούν πρόσθετα έσοδα για να περιορίσουν τα δημοσιονομικά ελλείμματα.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι συζητήσεις για την επιβολή υψηλότερης φορολογίας στα τραπεζικά κέρδη εντείνονται σε χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Σουηδία και η Ιταλία, προσθέτοντας έναν παράγοντα αβεβαιότητας που προκαλεί ανησυχία στους επενδυτές.
Ο πρωθυπουργός της Βρετανίας, Άντι Μπέρναμ, έχει αποφύγει να αποκλείσει το ενδεχόμενο αύξησης της φορολογίας των τραπεζών στον προϋπολογισμό του επόμενου μήνα, προκαλώντας προειδοποιήσεις από αναλυτές και τραπεζικά στελέχη για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας κίνησης. Στην Ιταλία, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ματέο Σαλβίνι ζητά μεγαλύτερη συνεισφορά από τις τράπεζες για την ενίσχυση της οικονομίας. Στη Γαλλία και τη Σουηδία, ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων, ενδέχεται να ενισχυθούν πολιτικές δυνάμεις που τάσσονται υπέρ υψηλότερης φορολόγησης των τραπεζών.
"Η ισχυρή κερδοφορία των τραπεζών αποτελεί έναν δελεαστικό πιθανό στόχο για την επιβολή πρόσθετης φορολογίας", δήλωσε στο Bloomberg ο Άντριου Στίμπσον, αναλυτής της Keefe, Bruyette & Woods.
Η φορολογική απειλή εκδηλώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναζητούν νέες πηγές εσόδων, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα. Οι τράπεζες έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς στόχους, καθώς πολιτικές δυνάμεις —ιδίως από την Αριστερά— υποστηρίζουν ότι τα αυξημένα κέρδη τους αποτελούν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της ανόδου των επιτοκίων που ξεκίνησε πριν από περίπου τέσσερα χρόνια και ότι μέρος αυτών των έκτακτων κερδών θα πρέπει να επιστρέψει στην κοινωνία.
Πολλές από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρώπης οδεύουν προς ακόμη μία χρονιά κερδών-ρεκόρ, με την επενδυτική τραπεζική να καταγράφει ισχυρή άνοδο και τα έσοδα από προμήθειες στη διαχείριση πλούτου και περιουσιακών στοιχείων να αυξάνονται, σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το Bloomberg.
Ο δείκτης Stoxx Europe 600 Banks, ο οποίος παρακολουθεί τις μεγαλύτερες τράπεζες της περιοχής, αναμένεται να καταγράψει μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) 13,6% το 2026, έναντι 7,9% το 2022.
Σύμφωνα με αναλυτές του Bloomberg Intelligence, Λοράν Ντουγιέ και Σιμπαράσε Γκούμπο, την κερδοφορία του κλάδου ενισχύουν επίσης η υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και η απορρύθμιση.
"Η κυβέρνηση Μπέρναμ είναι μια αριστερή κυβέρνηση και εδώ και χρόνια υπάρχει στο τραπέζι το ενδεχόμενο οι τράπεζες να βρεθούν αντιμέτωπες με υψηλότερη φορολογία", δήλωσε ο Μπέντζαμιν Τομς, αναλυτής της RBC Capital Markets.
Βρετανία: Στο τραπέζι υψηλότερη επιβάρυνση
Οι βρετανικές τράπεζες καταβάλλουν σήμερα πρόσθετο φόρο 3% επί των κερδών που υπερβαίνουν το ετήσιο όριο των 100 εκατ. λιρών, πέραν του κανονικού συντελεστή φορολογίας των επιχειρήσεων.
Ο Τομς θεωρεί ότι μία από τις πιθανές επιλογές της κυβέρνησης θα ήταν η αύξηση της πρόσθετης επιβάρυνσης των τραπεζών κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει στο Δημόσιο επιπλέον έσοδα ύψους περίπου 2 δισ. λιρών.
Ιταλία: Διαφωνία στην κυβέρνηση για τη φορολόγηση
Στην Ιταλία, τα κόμματα που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό συζητούν το ενδεχόμενο επιβολής πρόσθετου φόρου στις τράπεζες.
Ο Σαλβίνι δήλωσε αυτόν τον μήνα ότι θέλει να προτείνει ένα μοντέλο φορολόγησης αντίστοιχο με εκείνο της Ισπανίας, επικαλούμενος τις εκτιμήσεις για κέρδη-ρεκόρ των τραπεζών, τα οποία, όπως υποστήριξε, έχουν ουσιαστικά "επιβαρύνει τους πολίτες".
Αντίθετος σε έναν νέο φόρο στις τράπεζες είναι ο έτερος αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, Αντόνιο Ταγιάνι. Προτιμά, εφόσον χρειαστεί να καλυφθεί δημοσιονομικό κενό, να υπάρξει διάλογος με τις τράπεζες για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να συμβάλουν.
Η Ισπανία είχε επιβάλει το 2022 προσωρινή εισφορά 4,8% στα καθαρά έσοδα των τραπεζών από τόκους και προμήθειες. Το μέτρο αντικαταστάθηκε στη συνέχεια από προοδευτικό φόρο, με ανώτατο συντελεστή 7% για τις τράπεζες που αποκομίζουν περισσότερα από 5 δισ. ευρώ από έσοδα τόκων και προμήθειες. Η επιβάρυνση αφορά μεταξύ άλλων μεγάλους ομίλους όπως η Banco Santander και η BBVA.
Εκλογές και δημοσιονομική πίεση αυξάνουν την αβεβαιότητα
"Καθώς οι κυβερνήσεις εξετάζουν τρόπους χρηματοδότησης, οι τραπεζικοί φόροι αποτελούν διαρκή κίνδυνο για τον κλάδο", ανέφεραν σε σημείωμά τους αναλυτές της JPMorgan, μεταξύ των οποίων ο Κιάν Αμπουχοσεΐν και η Ντελφίν Λι.
Όπως σημείωσαν, η ρητορική υπέρ υψηλότερων φόρων έχει ενταθεί σε χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, ενώ η προεκλογική περίοδος αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη σχετική συζήτηση.
Η Σουηδία οδεύει προς τις γενικές εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου, με τα κέρδη των τραπεζών να βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο ενός νέου φόρου που προτείνει η αντιπολίτευση, η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
Στη Γαλλία, οι τράπεζες αντιμετωπίζουν έναν επιπλέον παράγοντα αβεβαιότητας λόγω του μεγαλύτερου εύρους πιθανών πολιτικών εξελίξεων ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών. Η χώρα βρίσκεται υπό έντονη πίεση να περιορίσει ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωζώνη, ενώ η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος δανεισμού του γαλλικού Δημοσίου.
Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι θα ήταν δύσκολο να καταργηθεί η έκτακτη προσαύξηση στον εταιρικό φόρο, η οποία εφαρμόστηκε το 2025 και στη συνέχεια παρατάθηκε και για το τρέχον έτος. Το νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό του 2027 αναμένεται να κατατεθεί στις 30 Σεπτεμβρίου.
Σύμφωνα με τη Fitch Ratings, η συγκεκριμένη φορολογική επιβάρυνση κόστισε στις γαλλικές τράπεζες περίπου 1 δισ. ευρώ το 2025.
Οι τράπεζες μπορούν να απορροφήσουν το κόστος
Παρά τις φορολογικές πιέσεις, η ανθεκτική κερδοφορία του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου αφήνει περιθώριο για την απορρόφηση υψηλότερων επιβαρύνσεων χωρίς να εκτροχιαστούν τα κέρδη, εκτιμούν τραπεζικά στελέχη και αναλυτές. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις ενδέχεται τελικά να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση.
Ο οικονομικός διευθυντής της Lloyds Banking Group, Γουίλιαμ Τσάλμερς, δήλωσε τον Ιούλιο ότι θα ήταν "απρόθυμος" να αλλάξει τις προβλέψεις της τράπεζας με βάση μόνο το ενδεχόμενο αύξησης της πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης.
Μια αύξηση του συντελεστή κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες θα κόστιζε στη Lloyds περίπου 225 εκατ. λίρες, ποσό το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, "δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο".
Ωστόσο, η συζήτηση για υψηλότερη φορολόγηση των τραπεζών στην Ευρώπη προσκρούει και σε άλλες οικονομικές προτεραιότητες. Η τραπεζική χρηματοδότηση είναι "απολύτως αναγκαία" για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και η ενεργειακή μετάβαση, σημείωσε ο Στίμπσον.
"Οι κυβερνήσεις δεν θα θέλουν να θέσουν σε κίνδυνο αυτή την ανάπτυξη για χάρη μιας γρήγορης αύξησης των δημοσίων εσόδων", εκτίμησε.
