Η ταχεία προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη και οι επιθέσεις τους εναντίον της Σαουδικής Αραβίας έχουν αφήσει το αραβικό βασίλειο του Κόλπου με ελάχιστες επιλογές αντίδρασης, όλες εκ των οποίων συνεπάγονται βαρύ κόστος.
Το βασικό μήνυμα που εκπέμπεται από το βασίλειο είναι ότι το Ριάντ δεν επιθυμεί έναν ολοκληρωτικό πόλεμο, λένε ειδικοί, όμως η ολοένα και πιο τολμηρή συμπεριφορά των Χούθι μπορεί παρ’ όλα αυτά να παρασύρει το κράτος του Κόλπου σε μια ευρύτερη σύγκρουση.
Όλες οι ενδείξεις πλέον "δείχνουν προς μια μεγάλης κλίμακας σαουδαραβική αντεπίθεση και αυτή η πιθανότητα αυξάνεται μέρα με τη μέρα", δήλωσε στο CNN ο Μοχάμεντ Αλ-Μπάσα, ειδικός σε θέματα Υεμένης και σύμβουλος διαχείρισης κινδύνου με έδρα την Ουάσιγκτον.
"Σε αυτό το σημείο δεν έχουν επιλογή", είπε.
Αυτή την εβδομάδα, η ανταρτική οργάνωση της Υεμένης κατέλαβε το στρατηγικής σημασίας νησί Περίμ, στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς και την παραθαλάσσια πόλη-λιμάνι Μόχα, στην προσπάθειά της να θέσει υπό τον έλεγχό της τα Στενά του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, μια σημαντική ενεργειακή οδό.
Λίγο αργότερα, ο βασικός πετρελαιαγωγός της Σαουδικής Αραβίας τέθηκε εκτός λειτουργίας, αφού δέχθηκε επίθεση από drones από το Ιράκ. Καμία πλευρά δεν έχει αναλάβει την ευθύνη, όμως ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έδειξε ως υπεύθυνη την Τεχεράνη, καθώς είναι γνωστό ότι ιρανικοί πληρεξούσιοι δρουν στο Ιράκ.
Η Σαουδική Αραβία κάνει ολοένα μεγαλύτερη χρήση του πετρελαιαγωγού East-West από τότε που ο πόλεμος με το Ιράν έκλεισε ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ, αναδρομολογώντας περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, τα οποία υπό κανονικές συνθήκες θα κατευθύνονταν προς πετρελαιοφόρα που περίμεναν στον Περσικό Κόλπο.
Αυτό φαίνεται να ενισχύει τις ανησυχίες που είχε εκφράσει το Βασίλειο στις αρχές του περασμένου μήνα, όταν ανώτερος αξιωματούχος δήλωσε στο CNN ότι η Σαουδική Αραβία προετοιμάζεται για "πολλαπλές συντονισμένες επιθέσεις" από ιρακινές πολιτοφυλακές που συνεργάζονται με τους υποστηριζόμενους από το Ιράν Χούθι.
Εκ πρώτης όψεως, φαίνεται να υπάρχει μεγάλη αναντιστοιχία – από τη μία πλευρά η πλούσια Σαουδική Αραβία, με τον καλά εξοπλισμένο και σύγχρονο στρατό της· από την άλλη, μια ανταρτική οργάνωση στην εξαθλιωμένη Υεμένη. Ωστόσο, οι Χούθι έχουν αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολο να εκδιωχθούν.
Συχνά θεωρούνται από τη Δύση και ορισμένα κράτη του Κόλπου ως ιρανικός πληρεξούσιος, με επικεφαλής μια "ετερόκλητη" πολιτοφυλακή, όμως οι Χούθι έχουν περάσει χρόνια ενισχύοντας τις στρατιωτικές τους δυνατότητες και τις τακτικές μάχης τους. Η οργάνωση απέκτησε δημοτικότητα σε τμήματα της Μέσης Ανατολής μετά τις επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ, στον απόηχο του πολέμου στη Γάζα, ο οποίος προκλήθηκε από την υπό την ηγεσία της Χαμάς επίθεση της 7ης Οκτωβρίου εναντίον του Ισραήλ.
Οι απαιτήσεις των Χούθι παραμένουν οι ίδιες: θέλουν να τερματιστούν οι προσπάθειες της Σαουδικής Αραβίας να απομονώσει τις εκτεταμένες περιοχές της βόρειας Υεμένης που ελέγχονται από την οργάνωση, μέσω ενός ταξιδιωτικού και οικονομικού αποκλεισμού. Παρότι είναι σύμμαχοι του Ιράν, έχουν επίσης τη δική τους ατζέντα.
Ο Νάσρ αλ-Ντιν Άμερ, επικεφαλής του κρατικού πρακτορείου ειδήσεων Saba που ελέγχεται από τους Χούθι, δήλωσε στο CNN την Παρασκευή ότι οι Χούθι θα συνεχίσουν να "ασκούν πίεση" στη Σαουδική Αραβία έως ότου αυτή "άρει την άδικα επιβληθείσα από τον σαουδαραβικό εχθρό πολιορκία εδώ και 12 χρόνια" – δείχνοντας σαφή πρόθεση να ανέβουν τη σκάλα της κλιμάκωσης.
Η Υεμένη βυθίστηκε στην αναταραχή το 2014, όταν οι Χούθι κατέλαβαν την πρωτεύουσα Σαναά και ανάγκασαν τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση να καταφύγει στην εξορία. Η Σαουδική Αραβία ηγήθηκε στρατιωτικής εκστρατείας τον επόμενο χρόνο με στόχο την εκδίωξη των ανταρτών και έκτοτε συνεχίζει να υποστηρίζει τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση, διατηρώντας παράλληλα έναν καταστροφικό αποκλεισμό στις περιοχές της χώρας που ελέγχονται από τους Χούθι. Το Ιράν, εν τω μεταξύ, έχει προμηθεύσει τους Χούθι με όπλα και εκπαίδευση και ασκεί κάποια επιρροή στις αποφάσεις της ανταρτικής οργάνωσης.
Παρά τις εδαφικές απώλειες, η Σαουδική Αραβία δεν έχει ακόμη απαντήσει με πλήρη ισχύ, γεγονός που εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της.
Οι ενέργειες του βασιλείου τις επόμενες ημέρες θα μπορούσαν να σηματοδοτήσουν την επιστροφή σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο – καθώς και να έχουν σημαντικές συνέπειες για τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν.
"Να τα δώσουν όλα"
Το κράτος του Κόλπου βρίσκεται αντιμέτωπο με μια υποστηριζόμενη από το Ιράν οργάνωση, η οποία είναι αποφασισμένη να επεκτείνει τον εδαφικό της έλεγχο στην Υεμένη. Όσον αφορά τις διαθέσιμες επιλογές, οι Σαουδάραβες έχουν ελάχιστες.
"Η Σαουδική Αραβία έχει πραγματικά περιορισμένες επιλογές στη σύγκρουση με τους Χούθι", δήλωσε στο CNN η Τσίντζια Μπιάνκο, επισκέπτρια ερευνήτρια στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων. Μία επιλογή είναι η κλιμάκωση, είπε, όμως αυτή συνεπάγεται βαρύ κόστος για το βασίλειο.
Εάν το Ριάντ "πράγματι αποφασίσει να τα δώσει όλα", δήλωσε η Μπιάνκο, η κατάσταση θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια σύγκρουση χωρίς σαφές τέλος, παρόμοια με τον φονικό εμφύλιο πόλεμο της Υεμένης.
Αυτή η μακροχρόνια σύγκρουση έχει μετατρέψει την Υεμένη στη χειρότερη ανθρωπιστική κρίση στον κόσμο, με περίπου 22 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή περίπου τον μισό πληθυσμό της χώρας, να χρειάζονται πλέον ανθρωπιστική βοήθεια.
Ένας ολοκληρωτικός πόλεμος μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι θα ήταν επίσης πιθανό να παρασύρει το Ιράν, το οποίο βρίσκεται σε πόλεμο με τις ΗΠΑ από τον Φεβρουάριο.
"Θα ήταν δύσκολο, τότε, να περιοριστεί η σύγκρουση αποκλειστικά σε μια κατάσταση που αφορά την Υεμένη, αντί να αποτελέσει ένα κεφάλαιο του ευρύτερου πολέμου ΗΠΑ-Ιράν, στον οποίο η Σαουδική Αραβία θα εισερχόταν πλέον ως εμπόλεμη πλευρά στο πλευρό των ΗΠΑ", δήλωσε η Μπιάνκο.
Εν τω μεταξύ, οι ΗΠΑ είναι απίθανο να επέμβουν στρατιωτικά εναντίον των Χούθι, ιδιαίτερα εν μέσω της συνεχιζόμενης κρίσης στα Στενά του Ορμούζ, των επερχόμενων ενδιάμεσων εκλογών και της εσωτερικής συζήτησης σχετικά με τη χρήση αμερικανικών πόρων στη Μέση Ανατολή.
Ο Τραμπ "δεν βρίσκεται σε θέση να ενισχύσει περαιτέρω τη δέσμευση στην περιοχή σε αυτή την πολιτική συγκυρία", δήλωσε η Μπιάνκο.
Στο παρασκήνιο, οι ΗΠΑ αντιστέκονται στις πιέσεις της Σαουδικής Αραβίας να εμπλακούν στις ανανεωμένες εχθροπραξίες.
Το Σάββατο, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι Χούθι είχαν επικοινωνήσει με την κυβέρνησή του και είχαν καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμούσαν την άμεση εμπλοκή των ΗΠΑ στη σύγκρουση.
"Θα προτιμούσαν πολύ περισσότερο να μην εμπλακούμε και αφήνουν τα περισσότερα πλοία να διέρχονται. Υπάρχει μόνο μία χώρα με την οποία δεν είναι ιδιαίτερα ευχαριστημένοι και θα το διευθετήσουμε αυτό", δήλωσε ο Τραμπ.
Πηγή δήλωσε στο CNN ότι ο Σαουδάραβας διάδοχος του θρόνου είχε συνομιλήσει δύο φορές με τον Τραμπ την Πέμπτη και τον είχε παροτρύνει να πλήξει τους Χούθι καθώς αυτοί προέλαυναν προς την Ερυθρά Θάλασσα, όμως ο Τραμπ αρνήθηκε.
Ωστόσο, οι ΗΠΑ έχουν στείλει περίπου 100 στρατιωτικούς συμβούλους στη Σαουδική Αραβία για να παρέχουν πληροφορίες στο πλαίσιο της στρατιωτικής εκστρατείας της κατά των Χούθι, ανέφερε το CNN αυτή την εβδομάδα, επικαλούμενο πολλαπλές πηγές που γνωρίζουν την επιχείρηση.
Ο Ναουάφ Ομπέιντ, ανώτερος ερευνητής στο Τμήμα Σπουδών Πολέμου του King's College London και πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης της Σαουδικής Αραβίας, δήλωσε στο CNN ότι "το αίτημα της Σαουδικής Αραβίας δεν ήταν ποτέ για αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές", αλλά μόνο για πληροφορίες. "Μέχρι σήμερα, αυτή η υποστήριξη έχει παραμείνει περιορισμένη", είπε.
"Έχουν εξαντληθεί οι πολιτικές λύσεις"
Μια άλλη επιλογή είναι να επιχειρηθεί η εξεύρεση μιας πολιτικής διεξόδου από τη σύγκρουση, όμως ίσως πλέον να είναι πολύ αργά για αυτή την επιλογή.
Τους τελευταίους μήνες, η Σαουδική Αραβία επέδειξε "στρατηγική υπομονή", δήλωσε η Μπιάνκο, με το Ριάντ να εκδίδει επανειλημμένες προειδοποιήσεις και καταδίκες τόσο προς τους Χούθι όσο και προς τους Ιρανούς, χωρίς όμως αποτέλεσμα.
Σε απάντηση στην επίθεση στον αγωγό East-West, το υπουργείο Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας δήλωσε ότι "το βασίλειο επέλεξε να μην απαντήσει σε αυτό το στάδιο και να στηρίξει τις προσπάθειες της ιρακινής κυβέρνησης", από το έδαφος της οποίας εξαπολύθηκε η επίθεση, αλλά ότι "διατηρεί το δικαίωμά του να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσει την κυριαρχία του".
Η Μπιάνκο δήλωσε ότι η Σαουδική Αραβία έχει "εξαντλήσει τις πολιτικές λύσεις".
Ακόμη και αν το Ριάντ κατάφερνε να καταλήξει σε συμφωνία με τους Χούθι, αυτό θα είχε μεγάλο κόστος.
Ο Αλ-Μπάσα δήλωσε ότι κάτι τέτοιο πιθανότατα θα ισοδυναμούσε με πλήρη υποταγή στις απαιτήσεις των Χούθι. "Και αυτή είναι μια πολύ δαπανηρή υποταγή. Στην ουσία πρόκειται για παράδοση", είπε.
Δεν είναι σαφές πότε η Σαουδική Αραβία θα εξαπολύσει την επόμενη κίνηση αντιποίνων της, όμως αναμένεται ότι οι επιπτώσεις θα ξεπεράσουν τα όρια της Υεμένης ή του Ριάντ.
"Με την υποστήριξη του υπό σαουδαραβική ηγεσία συνασπισμού, η στρατιωτική εκστρατεία της κυβέρνησης της Υεμένης κατά των Χούθι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και αναμένω ότι θα ενταθεί σημαντικά τις επόμενες ημέρες ή ακόμη και ώρες", δήλωσε στο CNN ο Σαλμάν Αλ-Ανσάρι, Σαουδάραβας γεωπολιτικός αναλυτής, προσθέτοντας ότι "ενδέχεται επίσης να δούμε μεγάλες εκπλήξεις σε πολλαπλά μέτωπα".
Ωστόσο, οι Σαουδάραβες δεν θα εξαπολύσουν έναν ολοκληρωτικό πόλεμο "χωρίς σταθερή, διαρκή και ξεκάθαρη διεθνή υποστήριξη", δήλωσε ο Αλ-Ανσάρι.
Η διεθνής κοινότητα "έκανε σοβαρό λάθος, επειδή δεν έλαβε υπόψη τις προηγούμενες προειδοποιήσεις της Σαουδικής Αραβίας και της κυβέρνησης της Υεμένης" σχετικά με τους Χούθι, πρόσθεσε. "Το Ριάντ αναμένει πλέον από τη διεθνή κοινότητα να αλλάξει πορεία και να στηρίξει πλήρως την απελευθέρωση της Υεμένης από αυτή την κακόβουλη πολιτοφυλακή".
Άλλοι υποστηρίζουν ότι, εάν οι Χούθι συνεχίσουν να κλιμακώνουν την κατάσταση, το κράτος του Κόλπου θα πρέπει να οδηγηθεί σε πόλεμο – με ή χωρίς διεθνή υποστήριξη.
"Οι Σαουδάραβες δέχονται επίθεση, από τους Χούθι, από την Ιρακινή Ισλαμική Αντίσταση – δεν έχεις επιλογή", δήλωσε ο Αλ-Μπάσα.
"Δεν θα ήθελα καθόλου να βρίσκομαι στη θέση τους".
