Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι θα απευθύνει την Παρασκευή άμεση έκκληση προς τους Ευρωπαίους ηγέτες για περισσότερη βοήθεια, εν μέσω κρίσης εμπιστοσύνης μεταξύ των συμμάχων, λόγω των τελευταίων κινήσεων του Ντόναλντ Τραμπ που ευνοούν τη Ρωσία.
Τη δεύτερη ημέρα της συνόδου κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ο Ζελένσκι θα συμμετάσχει στις συζητήσεις με τους Ευρωπαίους πρωθυπουργούς και προέδρους σχετικά με την ανάγκη της Ουκρανίας για περισσότερα όπλα και οικονομική στήριξη, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες ότι το Κίεβο θα αντιμετωπίσει έλλειμμα χρηματοδότησης ύψους δισεκατομμυρίων ευρώ το επόμενο έτος.
Η πραγματική διάσταση της απειλής που συνιστά ο τετραετής πόλεμος για την ευρωπαϊκή ασφάλεια έγινε αισθητή πέρα από το πλαίσιο της συνόδου, όταν μη επανδρωμένα αεροσκάφη έπληξαν δύο πλοία εντός ή κοντά στα ρουμανικά χωρικά ύδατα, γεγονός που οδήγησε σε έκτακτες συνομιλίες με το ΝΑΤΟ, όπως μεταδίδει το Politico.
"Όλοι εμείς στην Ευρώπη θέλουμε να τελειώσει αυτός ο πόλεμος", δήλωσε ο Ζελένσκι στα social media κατά την άφιξή του στη βελγική πρωτεύουσα την Πέμπτη. "Και για να γίνει αυτό, χρειάζονται ισχυρά μηνύματα -μεγαλύτερη ουσιαστική πίεση στη Ρωσία και περισσότερη αμυντική υποστήριξη προς την Ουκρανία", τόνισε.
Όπως δήλωσε ο Ζελένσκι, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να "ενεργήσουμε από κοινού για να προστατεύσουμε ανθρώπινες ζωές". Ωστόσο, η ενότητα μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών βρίσκεται σε έλλειψη, σε μια σύνοδο που είναι ήδη γεμάτη εντάσεις.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ βρίσκονται σε αντιπαράθεση στο πλαίσιο των δικών τους δύσκολων διαπραγματεύσεων για το ύψος των χρημάτων που θα δεσμεύσουν για τον προϋπολογισμό της Ένωσης των 27 κρατών-μελών. Με τα λαϊκιστικά κόμματα να ενισχύονται, τη δυσαρέσκεια να φουντώνει και τις εκλογές να πλησιάζουν σε σημαντικά κέντρα εξουσίας σε ολόκληρη την ήπειρο, οι ηγέτες που βρίσκονται υπό πίεση απέχουν πολύ από την επίτευξη συμφωνίας.
Αυτό είναι το εκρηκτικό μείγμα οικονομικών συζητήσεων στο οποίο παρενέβη ο πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η απόφαση του Τραμπ να ανοίξει την αμερικανική αγορά στο ρωσικό ντίζελ, το οποίο προηγουμένως απαγορευόταν, με στόχο να αμβλυνθούν οι πιέσεις στις τιμές στις ΗΠΑ, ενέχει τον κίνδυνο να μετατοπίσει υπέρ της Ρωσίας την ισορροπία σε έναν δαπανηρό πόλεμο, προειδοποίησαν τρεις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι. Τα έσοδα του Πούτιν για τη χρηματοδότηση του πολέμου μπορούν πλέον να αυξηθούν χάρη στις πρόσθετες εξαγωγές ορυκτών καυσίμων, την ώρα που η Ουκρανία δυσκολεύεται να εξασφαλίσει χρηματοδότηση.
Κατά την άφιξή τους την Πέμπτη, για την πρώτη ημέρα της διήμερης μαραθώνιας συνόδου, οι εθνικοί ηγέτες της ΕΕ άρχισαν να συζητούν ανεπίσημα τις επιλογές για την αποκατάσταση της ισορροπίας. Οι συζητήσεις αυτές αναμένεται να συνεχιστούν γύρω από το τραπέζι της συνόδου την Παρασκευή.
Ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Μία ιδέα που επανέρχεται γρήγορα στο προσκήνιο είναι το δύσκολο ζήτημα του κατά πόσο -και με ποιον τρόπο- θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ορισμένα από τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε δεσμευμένα ρωσικά χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που φυλάσσονται σε ευρωπαϊκές τράπεζες.
Το μεγαλύτερο μέρος αυτών των περιουσιακών στοιχείων βρίσκεται στο αποθετήριο τίτλων Euroclear στις Βρυξέλλες. Μια προηγούμενη προσπάθεια κατάσχεσης των κεφαλαίων και απευθείας μεταφοράς τους στο Κίεβο μπλοκαρίστηκε από τη βελγική κυβέρνηση -καθώς και από άλλες χώρες, αν και λιγότερο έντονα- λόγω ανησυχιών ότι θα εκτίθετο σε νομικές προσφυγές.
Ωστόσο, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Γερμανία θέλουν να επανεξετάσουν το ζήτημα των περιουσιακών στοιχείων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να καταρτίσει νέα, λεπτομερή αξιολόγηση των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας, καθώς και έγγραφο με εναλλακτικές επιλογές για την παροχή βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης των περιουσιακών στοιχείων, σύμφωνα με αξιωματούχους των χωρών αυτών.
Κατά την έναρξη της συνόδου, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι παροτρύνει τους ομολόγους του να "κάνουν ό,τι μπορούμε για να βοηθήσουμε την Ουκρανία να αντεπεξέλθει στον χειμώνα και να συνεχίσουμε να τη στηρίζουμε και το επόμενο έτος".
"Θα πρέπει επίσης να αυξήσουμε και πάλι τη χρηματοδότηση, προκειμένου να προσφέρουμε στην Ουκρανία πραγματικά μακροπρόθεσμη βοήθεια", δήλωσε. "Παραμένω ακράδαντα πεπεισμένος ότι δεν υπερασπιζόμαστε μόνο την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, αλλά και την πολιτική τάξη της Ευρώπης, η οποία δέχεται πραγματικά πιέσεις από τη Ρωσία σε κάθε επίπεδο", επισήμανε.
Νωρίτερα, Γερμανός αξιωματούχος είχε υποστηρίξει ότι, μεταξύ των διαθέσιμων επιλογών για τη στήριξη της Ουκρανίας -στις οποίες περιλαμβάνονται ένα δάνειο και άμεσες επιχορηγήσεις από τις εθνικές κυβερνήσεις- η αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων αποτελεί την πιο βιώσιμη λύση και θα πρέπει να "συζητηθεί".
Έντονες επικρίσεις προκάλεσε επίσης μια αμερικανική πρόταση για την αποδέσμευση μέρους των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων και τη μεταφορά τους σε φορέα υπό τον έλεγχο των ΗΠΑ, ώστε η Ουάσιγκτον να μπορεί να τα χρησιμοποιήσει ως μοχλό πίεσης στις ειρηνευτικές συνομιλίες με τη Μόσχα.
Ο Μερτς δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι τα περιουσιακά στοιχεία έχουν δεσμευτεί στην Ευρώπη και "θα πρέπει να παραμείνουν δεσμευμένα στην Ευρώπη… Αυτό είναι δική μας υπόθεση και εμείς θα αποφασίσουμε σχετικά".
"Να προσπαθήσουμε ξανά"
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, δήλωσε στο Politico κατά την έναρξη της συνόδου: "Η καλύτερη λύση θα ήταν να καταλήξουμε σε μια συμφωνία για τον τρόπο αξιοποίησης των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων… Πρέπει να προσπαθήσουμε ξανά".
Η Σουηδία υποστηρίζει επίσης την επανεξέταση των επιλογών αξιοποίησης των περιουσιακών στοιχείων, προκειμένου να καλυφθούν οι μελλοντικές χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας.
"Η αδράνεια δεν αποτελεί επιλογή", δήλωσε η υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Σουηδίας, Τζέσικα Ρόζενκραντς. "Η Επιτροπή εξετάζει διάφορες χρηματοδοτικές επιλογές και πρέπει να τις θέσουμε στο τραπέζι πολύ σύντομα", πρόσθεσε.
Οι ηγέτες στη σύνοδο κορυφής αυτής της εβδομάδας θα πρέπει "να είναι απολύτως ειλικρινείς ως προς το ότι η Ουκρανία χρειάζεται αυξημένη χρηματοδότηση" και ότι η ΕΕ "πρέπει πραγματικά να εντείνει τις προσπάθειές της", πρόσθεσε.
Ο Ζελένσκι συναντήθηκε την Πέμπτη με τον Βέλγο πρωθυπουργό, Μπαρτ Ντε Βέβερ, τον βασικό αντίπαλο μιας συμφωνίας για τα περιουσιακά στοιχεία, και τον ευχαρίστησε για τη στήριξη που έχει προσφέρει μέχρι σήμερα η χώρα του.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους μετά την πρώτη ημέρα της συνόδου, ο Ντε Βέβερ δήλωσε ότι τα περιουσιακά στοιχεία θα πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
"Υπάρχουν άνθρωποι σε αυτόν τον πλανήτη που ίσως ονειρεύονται να κάνουν τα πράγματα διαφορετικά αυτή τη φορά και να θέσουν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία σε χρήση νωρίτερα, για συγκεκριμένους σκοπούς; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι: Ναι, υπάρχουν", δήλωσε. "Βρίσκονται ανάμεσά μας, σε αυτό το κτίριο; Ναι. Υπάρχουν και έξω από αυτό το κτίριο; Ναι. Θέλω να μιλήσω γι’ αυτό; Όχι, δεν θέλω".
Για τον Φινλανδό πρωθυπουργό Όρπο, η "απαράδεκτη συμφωνία" του Τραμπ με τον Πούτιν για το ντίζελ, καθώς και οι φαινομενικοί περιορισμοί που επέβαλαν οι ΗΠΑ στην τεχνολογία Starlink, η οποία βοηθά την Ουκρανία να αντιμετωπίζει τις ρωσικές επιθέσεις, είναι δύσκολο να γίνουν κατανοητά.
"Το μήνυμά μου προς τον Τραμπ είναι ότι είμαστε σύμμαχοι", δήλωσε ο Όρπο σε συνέντευξη. "Είμαστε στο ΝΑΤΟ. Και ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή για το ΝΑΤΟ; Είναι η Ρωσία -και γι’ αυτό δεν υπάρχει καμία λογική. Δεν έχω απαντήσεις. Έχω πολλά ερωτήματα".
Ο ίδιος ανέφερε ότι ο Τραμπ ενδέχεται να επικεντρώνεται στην εξασφάλιση ψήφων ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ τον επόμενο μήνα, αλλά θα πρέπει να θυμάται ότι οι πραγματικοί του σύμμαχοι βρίσκονται στην Ευρώπη και ότι δεν θα πρέπει να "εμπιστεύεται" τον Πούτιν.
Εκλογική ανησυχία
Η Φινλανδία θα διεξαγάγει εκλογές το επόμενο έτος, την ίδια περίοδο με μια αναμέτρηση στη Γαλλία που θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές πολιτικές ανατροπές. Η ηγέτιδα της ακροδεξιάς, Μαρίν Λεπέν, προηγείται στις δημοσκοπήσεις για τη γαλλική προεδρία και επιδιώκει να περικόψει τη βοήθεια προς την Ουκρανία και να μειώσει δραστικά τον προϋπολογισμό της ΕΕ.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος βάσει του Συντάγματος δεν μπορεί να είναι υποψήφιος στις εκλογές του επόμενου έτους, προειδοποίησε τους ηγέτες της ΕΕ ότι πρέπει να καταλήξουν σε συμφωνία για τον επόμενο προϋπολογισμό της Ένωσης έως τον Δεκέμβριο, διαφορετικά θα είναι πλέον πολύ αργά.
Ωστόσο, οι 27 ηγέτες εξακολουθούν να είναι διχασμένοι και δεν δείχνουν να πλησιάζουν σε μια γεφύρωση του χάσματος ανάμεσα στις "φειδωλές" χώρες, όπως η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία, οι οποίες θέλουν να περιορίσουν το ύψος του προϋπολογισμού, και σε άλλες, όπως η Ιταλία και η Ρουμανία, που τάσσονται υπέρ της διάθεσης μεγαλύτερων κονδυλίων για την περιφερειακή ανάπτυξη και τη γεωργία.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, αναγνωρίζει επίσης τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος. Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους της ΕΕ, θεωρεί ότι η επίτευξη συμφωνίας πριν από το τέλος του έτους δεν είναι απλώς αναγκαία, αλλά και εφικτή.
Ο Κόστα, ο οποίος αναλαμβάνει τη διαχείριση των διαπραγματεύσεων από την Ιρλανδία, στο πλαίσιο της εκ περιτροπής προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, εκτιμά ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας έως τον Δεκέμβριο θα μεταθέσει ολόκληρη τη διαδικασία διαπραγμάτευσης του προϋπολογισμού πέρα από τον εκλογικό κύκλο.
Αυτό θα μπορούσε να καθυστερήσει τη συμφωνία έως τον Οκτώβριο του επόμενου έτους, δηλαδή επικίνδυνα κοντά στην έναρξη ισχύος του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ, τον Ιανουάριο του 2028.
Σε μια προσπάθεια να σημειωθεί πρόοδος στις συνομιλίες για τον προϋπολογισμό, οι ηγέτες της ΕΕ θα επιστρέψουν στις Βρυξέλλες τον επόμενο μήνα για μια έκτακτη σύνοδο κορυφής.
