Σε νέα αμφισβήτηση των αρμοδιοτήτων Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε η Τουρκία, εκδίδοντας μέσα σε διάστημα λίγων ωρών δύο αντι-NAVTEX για διαφορετικές δραστηριότητες στην περιοχή. Η πρώτη αφορά την πολυεθνική στρατιωτική άσκηση "EUNOMIA 2026", ενώ η δεύτερη συνδέεται με γεωφυσικές έρευνες για την ανάπτυξη υποθαλάσσιου καλωδιακού συστήματος που σχεδιάζεται να ενώσει την Ασία με την Ευρώπη.
Οι τουρκικές αναγγελίες επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διαφωνίες για τις θαλάσσιες ζώνες και την αρμοδιότητα έκδοσης οδηγιών προς τη ναυτιλία. Παράλληλα, καταγράφονται σε μια περίοδο κατά την οποία προετοιμάζονται νέες ερευνητικές εργασίες για σημαντικά έργα ηλεκτρικών και τηλεπικοινωνιακών διασυνδέσεων στην περιοχή.
Αντι-NAVTEX για την άσκηση "EUNOMIA 2026"
Η πρώτη τουρκική κίνηση έγινε το πρωί της Παρασκευής, με την έκδοση αντι-NAVTEX για την πολυεθνική άσκηση "EUNOMIA 2026", η οποία έχει προγραμματιστεί για τις 19 Οκτωβρίου σε θαλάσσια περιοχή νότια του Καστελόριζου.
Η ελληνική NAVTEX είχε εκδοθεί από τον σταθμό Ηρακλείου, δεσμεύοντας την περιοχή για τη διεξαγωγή της άσκησης. Η Άγκυρα απάντησε αμφισβητώντας την αρμοδιότητα του ελληνικού σταθμού και υποστηρίζοντας ότι για τη συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη αρμόδιος είναι ο σταθμός της Αττάλειας.
Η ελληνική θέση είναι διαφορετική. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι ο σταθμός Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού έχει την αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών αναγγελιών ασφαλείας στη συγκεκριμένη περιοχή, βάσει του διεθνούς πλαισίου που διέπει την έκδοση NAVTEX.
Η νέα αντιπαράθεση δεν αφορά, επομένως, μόνο την ανακοίνωση μιας στρατιωτικής δραστηριότητας. Αγγίζει και το ευρύτερο ζήτημα της δικαιοδοσίας των αρμόδιων σταθμών, με την Τουρκία να επιχειρεί να επιβάλει τη δική της ερμηνεία για τα όρια της περιοχής ευθύνης τους.
Στο επίκεντρο και η ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου
Παράλληλα, το ενδιαφέρον στρέφεται στις προγραμματισμένες εργασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου, ένα έργο που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης.
Στο πλαίσιο των σχετικών ερευνών αναμένεται να δραστηριοποιηθεί το ερευνητικό πλοίο "Abeille Marengo". Σύμφωνα με το Αρχηγείο του Λιμενικού Σώματος, έχει υποβληθεί αίτημα για κατ’ εξαίρεση χρήση του πλοίου εντός των ελληνικών χωρικών υδάτων, ώστε να πραγματοποιηθούν εργασίες που συνδέονται με την εγκατάσταση υποθαλάσσιων καλωδίων.
Οι επόμενες κινήσεις γύρω από το έργο παρακολουθούνται με ενδιαφέρον, καθώς η πρόοδος των ερευνών συνδέεται με την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης και τις ευρύτερες ενεργειακές επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Δεύτερη αντι-NAVTEX για το καλώδιο East to Med Corridor
Λίγες ώρες μετά την αμφισβήτηση της ελληνικής NAVTEX, η Άγκυρα προχώρησε σε νέα αναγγελία, αυτή τη φορά με αφορμή τις έρευνες που έχουν προγραμματιστεί για το έργο East to Med Corridor (EMC).
Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε εκδώσει NAVTEX για τις δραστηριότητες του πλοίου "S/V KOBI RUEGG" από τις 21 Οκτωβρίου έως τις 2 Νοεμβρίου. Οι εργασίες αφορούν γεωφυσικές έρευνες για το σχεδιαζόμενο καλωδιακό σύστημα, το οποίο προβλέπεται να συνδέσει την Ασία με την Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας, της Κύπρου και της Ελλάδας.
Η Τουρκία αμφισβήτησε την κυπριακή αναγγελία, υποστηρίζοντας ότι η περιοχή των ερευνών εμπίπτει στην τουρκική υφαλοκρηπίδα. Στην ανακοίνωσή της επικαλέστηκε συντεταγμένες που, όπως αναφέρει, έχει καταθέσει στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών από τις 18 Μαρτίου 2020.
Παράλληλα, έθεσε ζήτημα αρμοδιότητας του σταθμού NAVTEX της Λάρνακας, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη υπάγεται στην περιοχή ευθύνης της Τουρκίας.
Στην ίδια αναγγελία, η Άγκυρα επανέλαβε τις πάγιες θέσεις της για το Κυπριακό. Αμφισβήτησε τη δυνατότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκπροσωπεί το σύνολο του νησιού και απέρριψε τις σχετικές ναυτιλιακές αναγγελίες, υποστηρίζοντας ότι επιχειρούν να κατοχυρώσουν δικαιώματα της ελληνοκυπριακής πλευράς.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτυπώνουν την τουρκική θέση και δεν συνιστούν από μόνοι τους διεθνώς αποδεκτή οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Η έκδοση μιας NAVTEX αφορά την ενημέρωση των ναυτιλλομένων για δραστηριότητες ή πιθανούς κινδύνους στη θάλασσα και δεν επιλύει αυτομάτως ζητήματα κυριαρχίας ή θαλάσσιας δικαιοδοσίας.
Η "Γαλάζια Πατρίδα" και οι τουρκικές διεκδικήσεις
Οι δύο αντι-NAVTEX εντάσσονται στο πλαίσιο των τουρκικών διεκδικήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και της στρατηγικής που η Άγκυρα περιγράφει μέσω του δόγματος της "Γαλάζιας Πατρίδας".
Η Τουρκία επικαλείται τις δικές της συντεταγμένες και ερμηνείες για τις θαλάσσιες ζώνες, επιδιώκοντας να αμφισβητήσει δραστηριότητες που συνδέονται με ελληνικές και κυπριακές αναγγελίες. Η στάση αυτή δημιουργεί ένα περιβάλλον διαρκούς έντασης γύρω από έργα που απαιτούν έρευνες, πόντιση καλωδίων και συνεργασία μεταξύ διαφορετικών χωρών.
Στο ζήτημα έχει προστεθεί και η γαλλική διάσταση, καθώς γαλλικές εταιρείες συνδέονται με δραστηριότητες και έργα υποθαλάσσιων διασυνδέσεων. Η τουρκική εφημερίδα "Hurriyet" έχει θέσει το ερώτημα κατά πόσο το Παρίσι θα μπορούσε να αποτρέψει μια νέα κρίση στην περιοχή, συνδέοντας την εμπλοκή της Γαλλίας με τον κίνδυνο αναζωπύρωσης της αντιπαράθεσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά έργα στο επίκεντρο της έντασης
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς προγραμματίζονται νέες ερευνητικές δραστηριότητες τόσο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου όσο και για το καλωδιακό σύστημα East to Med Corridor.
Τα δύο έργα έχουν διαφορετικό αντικείμενο: η ηλεκτρική διασύνδεση αφορά τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ το EMC σχεδιάζεται ως υποδομή τηλεπικοινωνιακής σύνδεσης μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου. Ωστόσο, και τα δύο αναδεικνύουν τη στρατηγική σημασία της Ανατολικής Μεσογείου για τις ενεργειακές και ψηφιακές υποδομές.
Με τις διαδοχικές αντι-NAVTEX, η Τουρκία επαναφέρει τις διεκδικήσεις της σε μια περίοδο κατά την οποία οι έρευνες και τα σχέδια διασύνδεσης περνούν σε κρίσιμα στάδια. Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι νέες αμφισβητήσεις θα επηρεάσουν την εξέλιξη των προγραμματισμένων εργασιών και εάν η αντιπαράθεση για τις θαλάσσιες αρμοδιότητες θα αποκτήσει νέα ένταση τους επόμενους μήνες.
Π.Κ.
