Το αυξανόμενο κόστος των καυσίμων, η δυσαρέσκεια για την κατάσταση των σχολείων, η υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών και η στεγαστική κρίση έχουν δημιουργήσει τις ιδανικές συνθήκες για ένα φθινόπωρο διαδηλώσεων στην Ευρώπη.
Εδώ και εβδομάδες, πλήθη ανθρώπων κατεβαίνουν στους δρόμους μεγάλων πόλεων, με αποτέλεσμα συλλήψεις, λεηλασίες, τραυματισμούς και επεισόδια βίας στη Γαλλία, την Ιταλία και την Αλβανία. Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, έχουν εμφανιστεί καταυλισμοί με σκηνές, στο πλαίσιο διαμαρτυριών κατά των απλησίαστων ενοικίων και του υψηλού κόστους στέγασης.
Οι νέοι Ευρωπαίοι βιώνουν "ένα έντονο αίσθημα αβεβαιότητας και έλλειψης ελέγχου", δήλωσε η Μαρία Σιλβέστρε, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Ντεούστο στην Ισπανία, όπως μεταδίδει το Associated Press. "Και όταν συνυπάρχουν συγκεκριμένες καταστάσεις, ξαφνικά ανάβει μια σπίθα που μπορεί να διοχετεύσει αυτή τη δυσαρέσκεια και να οδηγήσει τους ανθρώπους στους δρόμους".
Οι πόλεις έχουν μετατραπεί σε πεδία μάχης, καθώς μεγάλες οικονομίες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Ισπανία, πλησιάζουν σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις, ενώ τα ακροδεξιά κόμματα έχουν ενισχύσει την εκλογική τους δύναμη στη Γερμανία και ενδέχεται να σημειώσουν αντίστοιχα κέρδη και αλλού. Όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται σε μια κρίσιμη καμπή όσον αφορά τη στήριξή της προς την Ουκρανία, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προσεγγίζει τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ακόμη και ενώ η Ρωσία κατηγορείται για ολοένα συχνότερες υβριδικές επιθέσεις σε χώρες του ΝΑΤΟ.
Οι πολιτικοί της δεξιάς έχουν εκμεταλλευτεί το χάος. Παρότι οι διαδηλώσεις στη Γαλλία φαίνεται να έχουν ευρεία κοινωνική βάση, ο Τραμπ απέδωσε στους μετανάστες την ευθύνη για την καταστροφή, γράφοντας τη Δευτέρα στην πλατφόρμα του Truth Social: "Οι μετανάστες έχουν καταλάβει τη Γαλλία. Πρέπει ΝΑ ΚΛΕΙΣΟΥΝ ΤΑ ΣΥΝΟΡΑ, ΓΡΗΓΟΡΑ!".
Πολλές από τις διαμαρτυρίες έχουν τροφοδοτηθεί από την απογοήτευση των νέων. Άλλοι παράγοντες, μεταξύ των οποίων προβοκάτορες με μαύρα ρούχα και καλυμμένα πρόσωπα, έχουν υποδαυλίσει τη βία, ωστόσο οι γαλλικές αρχές και η αστυνομία δεν έχουν επιρρίψει ευθύνες στους μετανάστες.
Ακολουθεί μια εικόνα των αιτιών που τροφοδοτούν την αναταραχή:
Οι μαθητές λένε ότι οι πόροι για την εκπαίδευση μειώνονται
Στη Γαλλία, όπου υπάρχει παράδοση λαϊκών διαδηλώσεων αιώνων, μαθητές λυκείων πραγματοποιούν εδώ και περισσότερες από τρεις εβδομάδες αποκλεισμούς και διαδηλώσεις, απαιτώντας περισσότερους πόρους για τα σχολεία τους, τα οποία χαρακτηρίζουν υποστελεχωμένα και ερειπωμένα, ιδίως στις φτωχότερες συνοικίες.
Στη συνέχεια, οι διαμαρτυρίες διευρύνθηκαν, καθώς το γαλλικό συνδικάτο CGT και άλλοι ακτιβιστές προσχώρησαν στο κίνημα, ενώ οι μαθητές διέκοψαν προσωρινά τις κινητοποιήσεις τους για τις φθινοπωρινές σχολικές διακοπές. Πλέον, το κίνημα περιλαμβάνει αιτήματα σχετικά με την αύξηση του κόστους ζωής και τις δημόσιες υπηρεσίες.
Παρά τις ειρηνικές πορείες εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων, τα επεισόδια του Σαββατοκύριακου οδήγησαν σε 2.400 συλλήψεις και σοβαρές ταραχές σε περιοχές της Γαλλίας, μεταξύ άλλων σε λεηλασίες στο Παρίσι, τη Μασσαλία, τη Λιόν και το Μπορντό. Στη Λιμόζ, οι φλόγες τύλιξαν το δημαρχείο του 19ου αιώνα, προκαλώντας σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή του κτιρίου. Πυρπολήθηκαν επίσης ορισμένα σχολεία. Καθώς μαθητές και ταραξίες εκτόξευαν βόμβες μολότοφ και οι δυνάμεις ασφαλείας απαντούσαν με δακρυγόνα, εκατοντάδες άνθρωποι τραυματίστηκαν.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν καταδίκασε τη βία του Σαββάτου, κατηγορώντας ακτιβιστές της άκρας αριστεράς ότι επιχειρούν να υποδαυλίσουν το χάος επιτιθέμενοι σε κτίρια και αστυνομικούς.
"Όσοι λεηλάτησαν θα πρέπει να πληρώσουν για τις ζημιές και όσοι επιχείρησαν να ανατρέψουν τη Δημοκρατία θα λογοδοτήσουν", δήλωσε ο Μακρόν την Κυριακή, σε μια σπάνια τηλεοπτική του ομιλία.
Στην Ισπανία, εκπαιδευτικοί της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ξεκίνησαν την περασμένη εβδομάδα απεργία αόριστης διάρκειας στη Μαδρίτη, διεκδικώντας καλύτερες αποδοχές και συνθήκες εργασίας. Εκπαιδευτικοί που εκφράζουν ανάλογη δυσαρέσκεια πραγματοποίησαν παρόμοιες απεργιακές κινητοποιήσεις και σε άλλες περιοχές της Ισπανίας μέσα στη χρονιά.
Η απλησίαστη στέγαση αποτελεί εμπόδιο για τους νέους
Στην κεντρική πλατεία Πουέρτα δελ Σολ της Μαδρίτης, σκηνές καλυμμένες με μουσαμάδες έχουν κατακλύσει την πλατεία εδώ και εβδομάδες, στο πλαίσιο διαμαρτυριών για την αύξηση του κόστους στέγασης. Αφορμή στάθηκε η έξωση της Μαριακάρμεν, μιας 87χρονης γυναίκας, η οποία αργότερα πέθανε ενώ νοσηλευόταν στο νοσοκομείο. Μικρότεροι καταυλισμοί διαμαρτυρίας δημιουργήθηκαν στη συνέχεια και σε άλλες ισπανικές πόλεις.
Η πίεση της κοινής γνώμης οδήγησε τη σοσιαλιστική κυβέρνηση που βρίσκεται στην εξουσία να εγκρίνει μέτρα για την προσιτή στέγαση, τα οποία όμως δεν εξασφάλισαν την υποστήριξη του Κοινοβουλίου. Αυτό πυροδότησε την προκήρυξη πρόωρων εκλογών, τις οποίες ανακοίνωσε για τον Νοέμβριο ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. Για τον Νοέμβριο προκηρύχθηκε επίσης γενική απεργία — η πρώτη εδώ και 14 χρόνια.
Παρόμοιες διαμαρτυρίες για τη στέγαση έχουν ξεσπάσει στις μεγαλύτερες πόλεις της Πορτογαλίας, τη Λισαβόνα και το Πόρτο, καθώς και στη Βαρκελώνη, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο των προβλημάτων που προκαλεί ο υπερτουρισμός στην Ισπανία και των στεγαστικών δυσκολιών.
Ο κατώτατος μισθός στην Ισπανία ανέρχεται σε 1.221 ευρώ (1.370 δολάρια), ενώ το μέσο μηνιαίο ενοίκιο για ένα διαμέρισμα 80 τετραγωνικών μέτρων φτάνει περίπου τα 1.130 ευρώ (περίπου 1.270 δολάρια), σύμφωνα με ανάλυση της οικονομικής εφημερίδας Expansión.
"Το μεγαλύτερο μέρος του μισθού μου πηγαίνει στο ενοίκιο. Ο συγκάτοικός μου δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα, όπως κι εγώ", δήλωσε η Ντιάνα Μανθαναρές, 20χρονη σερβιτόρα που συμμετέχει στον καταυλισμό της Μαδρίτης. "Αυτή είναι η δική μου πραγματικότητα και η πραγματικότητα των περισσότερων από εμάς που ζούμε σε αυτή την πόλη", σημείωσε.
Το δυσβάσταχτο κόστος ζωής καθώς αυξάνεται ο πληθωρισμός στην Ιταλία
Το κίνημα "Italia in Piazza", δηλαδή "Η Ιταλία στις πλατείες", έχει κινητοποιήσει χιλιάδες διαδηλωτές, οι οποίοι διεκδικούν καλύτερες συνθήκες απασχόλησης, υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση και πρόσβαση στη στέγαση, καθώς και υψηλότερους μισθούς. Ο πληθωρισμός στην Ιταλία αυξήθηκε στο 4,2% τον Σεπτέμβριο, ξεπερνώντας το 3,8% της ευρωζώνης, σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία.
Τις ειρηνικές πορείες ακολούθησαν βίαια επεισόδια στο Τορίνο και την Μπολόνια, καθώς και στο Μιλάνο, την οικονομική και πρωτεύουσα της μόδας της Ιταλίας, όπου ταραξίες με καλυμμένα πρόσωπα συγκρούστηκαν με την αστυνομία, λεηλάτησαν καταστήματα και έβαλαν φωτιά σε περιουσίες. Η αστυνομία του Μιλάνου ανακοίνωσε ότι συνελήφθησαν 271 άτομα — οι περισσότεροι ανήλικοι — και ότι 14 στελέχη των δυνάμεων ασφαλείας τραυματίστηκαν μέσα σε δύο ημέρες ταραχών.
Μια νεοσύστατη ομάδα, που αυτοαποκαλείται "Κίνημα της 17ης Οκτωβρίου", ανακοίνωσε τώρα αυτό που περιγράφει ως "διαρκή κινητοποίηση", με διαδηλώσεις κάθε Σάββατο στις 3 μ.μ. σε πόλεις σε ολόκληρη την Ιταλία.
Μαθητές στην Αλβανία συμμετέχουν σε διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς
Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις συνεχίζονται εδώ και περισσότερο από μία εβδομάδα στα Τίρανα, την πρωτεύουσα της Αλβανίας, με τις συγκρούσεις να κλιμακώνονται μετά την ένταξη μαθητών λυκείων και πανεπιστημίων στο ευρύ αντικυβερνητικό κίνημα "Flamingo", το οποίο καλεί τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό Έντι Ράμα να παραιτηθεί.
Ο Ράμα έχει καταδικάσει τους διαδηλωτές, χαρακτηρίζοντάς τους "ιδεολογικοποιημένους και ριζοσπαστικοποιημένους" από την antifa, έναν γενικό όρο που περιγράφει χαλαρά οργανωμένες ομάδες μαχητικών ακτιβιστών της άκρας αριστεράς στις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει χαρακτηρίσει το κίνημα τρομοκρατική οργάνωση.
Η πάταξη της διαφθοράς αποτελεί βασικό αίτημα του κινήματος, το οποίο πήρε το όνομά του από τον φυσικό βιότοπο των φλαμίνγκο, σε μια περιοχή όπου η κυβέρνηση του Ράμα συμφώνησε να επιτρέψει την ανάπτυξη ενός μεγάλου τουριστικού συγκροτήματος πολυτελείας, που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Τραμπ. Οι διαδηλωτές ζητούν επίσης εγγυήσεις για την υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και τις δημόσιες συντάξεις, σύμφωνα με τον ιστότοπο του κινήματος.
Στη Σερβία, οι φοιτητές των πανεπιστημίων, που ηγούνται μαζικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς εδώ και σχεδόν δύο χρόνια, αντιτίθενται στην προσπάθεια επιστροφής στην εξουσία του πρώην λαϊκιστή ηγέτη της βαλκανικής χώρας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, ενόψει των βουλευτικών εκλογών.
Ο πρώην αυταρχικός πρόεδρος επιδιώκει να αναλάβει την πρωθυπουργία μετά την ψηφοφορία της 25ης Οκτωβρίου. Το κόμμα "Λίστα των Φοιτητών", που υποστηρίζεται από τη νεολαία, θεωρείται ότι βρίσκεται κοντά στο κόμμα του Βούτσιτς, γεγονός που καθιστά αβέβαιη την έκβαση των εκλογών και εντείνει τους φόβους για ενδεχόμενα επεισόδια βίας.
