Όλοι συμφωνούν. Ήταν μια νίκη που δεν σηκώνει αμφισβήτηση και που είχε να κάνει κυρίως με εσωτερικά ζητήματα των ΗΠΑ, πρωτίστως με την αναντιστοιχία υποσχέσεων και πεπραγμένων του προέδρου Τραμπ. Ήταν επίσης μια απόδειξη ότι η παραφροσύνη της MAGA ατζέντας δεν είναι πλειοψηφική τάση στην αμερικανική κοινωνία. Από εκεί και πέρα όμως, αξίζει κανείς να σταθεί σε πέντε παρατηρήσεις, ή μάλλον σε πέντε μεγάλα ερωτήματα:
Ο Τραμπ ως πληγωμένο θηρίο;
Για τον Αμερικανό πρόεδρο η ήττα είναι εξαιρετικά οδυνηρή, αφού γνωρίζει καλά ότι φέρει μεγάλο μερίδιο για αυτή, όπως μεγάλο μερίδιο αποφάσισε να σηκώσει και από τα βάρη του προεκλογικού αγώνα. Ωστόσο, είναι λίγοι αυτοί που πιστεύουν ότι πράγματι θα συμφιλιωθεί με έναν ρόλο ως "κουτσή πάπια". Το πιο πιθανό είναι να δούμε έναν ακόμα πιο επιθετικό και αλλοπρόσαλλο Τραμπ, σε ρόλο πληγωμένου, αλλά οργισμένου θηρίου, που γνωρίζει ότι έχει αρχίσει πρακτικά η αντίστροφη μέτρηση για το τέλος της θητείας του. Δύο χρόνια είναι πολλά και του δίνουν την ευκαιρία να καταστρέψει ακόμα περισσότερα εντός και εκτός συνόρων. Να χύσει κι άλλο δηλητήριο στην κοινωνία και να απομακρύνει ακόμα περισσότερο τους συμμάχους του.
Ποιος μπορεί να τον σταματήσει;
Ο Τραμπ στα δύο χρόνια της θητείας του έκανε ό,τι μπορούσε για να αποδυναμώσει τα άλλα εκλεγμένα σώματα, δηλαδή το Κογκρέσο, αλλά και όλους τους ελεγκτικούς θεσμούς – από τη Δικαιοσύνη μέχρι τα ανεξάρτητα ΜΜΕ. Ουσιαστικά ήθελε μια προεδρία σε μορφή αυτοκρατορίας, βλέποντας τον εαυτό του ως "Καίσαρα". Αυτό δείχνουν και κάποια φαραωνικά "κατασκευαστικά" σχέδια με τις αίθουσες χορού και τις αψίδες του θριάμβου. Δεν έχει λόγο να σταματήσει να το κάνει, από τη στιγμή που έχει δηλώσει ότι θέλει να τον θυμούνται για το γεγονός ότι άφησε μια Αμερική διαφορετική από εκείνη που βρήκε.
Θα έχουν το θάρρος οι κομματικοί του φίλοι να αρχίσουν μια διαδικασία απεξάρτησης από το σφιχταγκάλιασμά του και οι αντίπαλοί του Δημοκρατικοί να συγκρουστούν μαζί του, σε θεσμικό επίπεδο, αξιοποιώντας το Σύνταγμα και τη Δικαιοσύνη; Θα τολμήσουν, αν χρειαστεί, να φτάσουν μέχρι και στην εκκίνηση μιας διαδικασίας καθαίρεσης του προέδρου για να αντιμετωπίσουν θεσμικά ατοπήματά του; Και τι μπορεί να επιφέρει κάτι τέτοιο ως πολιτικές συνέπειες;
Πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξουν όλα;
Το προηγούμενο ερώτημα είναι ευνόητο, αν σκεφτεί κανείς πόσο γρήγορα άλλαξαν όλα μέσα σε δύο χρόνια. Από δαφνοστεφανωμένος νικητής το 2024, σε ιστορικό "loser" το 2026. Οι πολιτικές εξελίξεις στην εποχή των social media και της ΤΝ τρέχουν πλέον με ιλιγγιώδεις ταχύτητες και όποιος δεν προλαβαίνει να πηδήξει στο τρένο μπορεί να βρεθεί από κάτω του. Αυτό ισχύει και για τον Τραμπ, που μπορεί να επιδιώκει την υπερπροβολή στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά δεν παύει να είναι ένας 80χρονος που βλέπει την πολιτική με τον "παλιό τρόπο". Το μείγμα αυτό αποδείχθηκε τελικά τοξικό όχι μόνο για το πολιτικό κλίμα, αλλά και για τον ίδιο, που πνίγηκε στις παλινωδίες, τις αντιφάσεις και τις αυτοδιαψεύσεις του. Με άλλα λόγια: Μπορεί κανείς να αποκλείσει ότι αυτή η σημερινή εικόνα θα παραμείνει αμετάβλητη μέσα στο επόμενο διάστημα και να δούμε μια άλλη επικοινωνιακή στρατηγική;
Τι θέλουν να κάνουν οι Δημοκρατικοί;
Για τους θριαμβευτές των εκλογών, όταν θα καταλαγιάσει ο κουρνιαχτός, θα ισχύει το ίδιο ερώτημα που ίσχυε και προεκλογικά. Ποια κατεύθυνση θέλουν να πάρουν; Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι η νίκη τους είναι τόσο συντριπτική, που δεν ξέρουν πού να την αποδώσουν. Στους Αριστερούς, στους Κεντρώους, στους Συντηρητικούς υποψήφιους; Πώς να αποφασίσουν, όταν έχουν κερδίσει σχεδόν όλοι;
Αλλά αυτό δεν τους απαλλάσσει από το καθήκον να χαράξουν μια σαφή πορεία ενόψει του 2028 και να αποφύγουν τα λάθη των εκλογών του 2024, όταν λειτούργησαν διστακτικά, τσαπατσούλικα και τελικά χωρίς μια ξεκάθαρη πρόταση για τη χώρα. Ο κίνδυνος να αισθανθούν νικήτριες όλες οι τάσεις στο εσωτερικό τους και να ξεκινήσουν "αιματηρές" εσωκομματικές διαμάχες είναι υπαρκτός.
Ποιες είναι οι γεωπολιτικές συνέπειες;
Μπορεί οι Αμερικανοί να ψήφισαν με εσωτερικά κριτήρια, αλλά η κατάσταση στη χώρα και την οικονομία δεν είναι άσχετη και με τις κινήσεις και τις απειλές Τραμπ στην εξωτερική και αμυντική πολιτική. Εδώ βρίσκονται και τα μεγαλύτερα ερωτήματα που αφορούν τους συμμάχους, αλλά και τους ανταγωνιστές των ΗΠΑ. Στον τομέα αυτό όμως συμπυκνώνεται και όλη η αντιφατικότητα του πολιτικού "φαινομένου" Τραμπ. Από τη μια "πλανητάρχης της ειρήνης" και διεκδικητής του Νομπέλ, και από την άλλη στρατηλάτης ενός στρατού που μπορεί να "ισοπεδώσει" οποιονδήποτε αντίπαλο, όποτε το αποφασίσει, όπως κατ' επανάληψη έχει απειλήσει.
Συνεπώς, το θεμελιώδες ερώτημα είναι αν υπάρχει πιθανότητα να εγκαταλείψει ο πρόεδρος την πολιτική των διαρκών αναστροφών που μπερδεύουν ακόμα και τους υπουργούς του. Στην Ουκρανία, στο Ιράν, στη Μέση Ανατολή συνολικά, στον ρόλο των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, στις επεμβάσεις σε τρίτες χώρες. Την απάντηση είναι πολύ πιθανόν να μην τη γνωρίζει ούτε και ο ίδιος ακόμη. Και αυτό είναι το πιο ανησυχητικό για τον πλανήτη.
Πηγή: Deutsche Welle
