Η Γάζα είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη και για τους Παλαιστίνιους δημοσιογράφους – οι συνάδελφοί τους από το εξωτερικό απαγορεύεται ούτως ή άλλως να βρεθούν στην περιοχή.
Ενάμιση χρόνο μετά την έναρξη των εχθροπραξιών ο πόλεμος στη Γάζα εξακολουθεί να μαίνεται. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας των παλαιστινιακών εδαφών, μέχρι σήμερα έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 50.000 άνθρωποι και σχεδόν όλοι οι κάτοικοι – περίπου 2,3 εκατομμύρια – έχουν εκτοπιστεί.
Οι τοπικοί Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι είναι οι μόνοι που μπορούν να παρέχουν σημαντικές πληροφορίες σχετικά με το τι συμβαίνει στη Γάζα. Η περιοχή ωστόσο είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη του κόσμου για τους δημοσιογράφους, όπως ανέφερε προσφάτως και η Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων (CPJ).
Σύμφωνα με τη CPJ, στη Γάζα έχουν σκοτωθεί περισσότεροι από 170 δημοσιογράφοι και εργαζόμενοι μέσων ενημέρωσης – οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα κάνουν λόγο για περισσότερους από 200.
Την ίδια στιγμή, η κάλυψη των γεγονότων είναι μία πραγματική πρόκληση εξαιτίας και της έλλειψης μέσων επικοινωνίας – σε πολλές περιοχές της Γάζας δεν υπάρχει καν ρεύμα. Πολλοί ρεπόρτερ έχουν χάσει συγγενείς, φίλους και τα σπίτια τους.
"Είναι δύσκολο να περιγράψει κανείς πώς είναι το να βρίσκεσαι στη Γάζα. Ο διαρκής θόρυβος από τους βομβαρδισμούς, οι εκρήξεις, ο αριθμός των νεκρών, όλα αυτά είναι απερίγραπτα", λέει στην DW η Σαφινάζ αλ Λουχ, ελεύθερη δημοσιογράφος, πριν από την εκεχειρία που συμφωνήθηκε μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς τον Ιανουάριο. Η ίδια έχασε τον αδερφό της, ο οποίος εργαζόταν ως κάμεραμαν.
Μία άλλη Παλαιστίνια δημοσιογράφος, η Σάλμα αλ Καντούμι, μίλησε στην DW για τον εκτοπισμό που βίωσε η ίδια και η οικογένειά της, με την οποία έχει χωριστεί: "Συχνά εκτοπιζόμασταν, μόλις συνηθίζαμε σε ένα μέρος, έπρεπε να ξεκινήσουμε ξανά από την αρχή, γνωρίζοντας πως πουθενά δεν ήμασταν πραγματικά ασφαλείς". Η αλ Καντούμι τραυματίστηκε εν ώρα ρεπορτάζ στην ανατολική Γάζα, ενώ στην ίδια επίθεση σκοτώθηκε και ο συνάδελφός της.
Δημοσιογράφοι κατηγορούμενοι για τρομοκρατία
Στις 24 Μαρτίου δύο Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι σκοτώθηκαν στη Γάζα έπειτα από δύο συναπτούς ισραηλινούς βομβαρδισμούς.
Ο ένας δημοσιογράφος, ο Μοχάμεντ Μανσούρ, σκοτώθηκε με τη γυναίκα και το παιδί του από βόμβα που έπληξε το σπίτι τους. Ο δημοσιογράφος εργαζόταν στο Palestine Today.
Λίγο αργότερα την ίδια ημέρα ο Χοσάμ Σαμπάτ, 23χρονος ανταποκριτής για το κανάλι Al Jazeera Mubasher, σκοτώθηκε από βόμβα που χτύπησε το αυτοκίνητό του. Σε ανακοίνωσή του ο ισραηλινός στρατός (IDF) ανέφερε πως "εξουδετέρωσε" τον Σαμπάτ, κατηγορώντας τον για τρομοκρατία.
Μετά τον θάνατο του Σαμπάτ το Al Jazeera, δίκτυο που έχει απαγορευτεί στο Ισραήλ και την κατεχόμενη Δυτική Όχθη από την Παλαιστινιακή Αρχή, δήλωσε πως ο ανταποκριτής του δολοφονήθηκε, ζητώντας παράλληλα από τη διεθνή κοινότητα να καταδικάσει "τις συστηματικές δολοφονίες δημοσιογράφων" από το Ισραήλ.
"Ο εφιάλτης πρέπει να τελειώσει"
Ο Κάρλος Μαρτίνεζ, επικεφαλής προγράμματος της CPJ, καταδίκασε τις επιθέσεις της 24ης Μαρτίου αναφέροντας μεταξύ άλλων στην τοποθέτησή του πως "ο εφιάλτης στη Γάζα πρέπει να τελειώσει".
"Η διεθνής κοινότητα πρέπει να ενεργήσει γρήγορα, προκειμένου να διασφαλίσει πως οι δημοσιογράφοι παραμένουν ασφαλείς, και να φέρει το Ισραήλ προ των ευθυνών του για τους θανάτους των Χοσάμ Σαμπάτ και Μοχάμεντ Μανσούρ, οι δολοφονίες των οποίων ενδέχεται να ήταν στοχευμένες. Οι δημοσιογράφοι είναι άμαχοι, είναι παράνομο να γίνονται επιθέσεις εναντίον τους σε μία εμπόλεμη ζώνη", συνεχίζει η ανακοίνωση.
Η CPJ ζήτησε να γίνει έρευνα, ώστε να διαπιστωθεί εάν ο IDF σκότωσε σκοπίμως τους δημοσιογράφους. Σε έκθεσή της από τον Φεβρουάριο η οργάνωση είχε παρουσιάσει στοιχεία για 13 περιπτώσεις στη Γάζα και τον Λίβανο όπου δημοσιογράφοι "βρέθηκαν σκοπίμως στο στόχαστρο" του ισραηλινού στρατού.
Ο IDF απέρριψε τις κατηγορίες της CPJ με δήλωση στην DW, αναφέροντας πως "ποτέ δεν έχει θέσει και ποτέ δεν θα θέσει στο στόχαστρο δημοσιογράφους", καθώς και ότι οι ισραηλινές δυνάμεις δεν βάλλουν "κατά πολιτικών στόχων και αμάχων, συμπεριλαμβανομένων δημοσιογραφικών οργανισμών και δημοσιογράφων".
Πάντως, πολλές οργανώσεις έχουν αμφισβητήσει το κατά πόσο είναι θεμιτό να χαρακτηρίζονται δημοσιογράφοι ως "τρομοκράτες", χαρακτηρισμός που μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ασφάλειά τους.
"Σε πολλές χώρες υπάρχουν δημοσιογράφοι που ενεργούν ως φερέφωνα των αρχών, της πολιτικής αντιπολίτευσης ή ενίοτε και παραστρατιωτικών ομάδων", είχε δηλώσει στην DW η διευθύντρια της CPJ, Τζόντι Γκίνσμπεργκ, κατά τα τέλη του περασμένου Ιανουαρίου. "Εκτός όμως από τις περιπτώσεις που υποκινούν άμεσα τη βία ή συμμετέχουν ενεργά σε στρατιωτικές δραστηριότητες, αυτό δεν τους καθιστά στόχους".
Διατηρείται η απαγόρευση σε ξένους δημοσιογράφους
Οι τοπικοί Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι είναι υπεύθυνοι για την ειδησεογραφική κάλυψη του πολέμου για ολόκληρο τον πλανήτη. Και αυτό επειδή η ισραηλινή κυβέρνηση διατηρεί απαγόρευση εισόδου στη Γάζα για όλους τους ξένους δημοσιογράφους, παρά τις αντίθετες εκκλήσεις από μέσα ενημέρωσης και οργανώσεις ανά τον κόσμο.
Μέχρι τώρα ο ισραηλινός στρατός έχει επιτρέψει σε λίγους μόνο δημοσιογράφους από το εξωτερικό και το Ισραήλ να επισκεφτούν τη Γάζα στο πλαίσιο στρατιωτικών επισκέψεων, οι οποίες ελέγχονται αυστηρά και δεν επιτρέπεται στους δημοσιογράφους να κινούνται ανεξάρτητα στην περιοχή.
"Τέτοιου είδους περιορισμοί είναι πρωτοφανείς", λέει η Γκίνσμπεργκ. "Ακόμα και για πολεμικούς ανταποκριτές που έχουν καλύψει τα πάντα από την Τσετσενία ως το Σουδάν, το να μη δίνεται κανενός είδους πρόσβαση είναι απολύτως πρωτοφανές".
Αυτό έχει προφανώς ως αποτέλεσμα να πέφτει όλο το βάρος στις πλάτες των Παλαιστινίων δημοσιογράφων που βρίσκονται στην περιοχή. "Επειδή είναι Παλαιστίνιοι και τοπικοί δημοσιογράφοι, πολλοί αντιμετωπίζουν με αμφιβολία τα όσα αναφέρουν", γεγονός που δυσκολεύει ακόμα περισσότερο τη δουλειά τους – "πέραν φυσικά του ότι κάνουν κιόλας ρεπορτάζ σε συνθήκες πολέμου", όπως προσθέτει η Γκίνσμπεργκ.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
Πηγή: Deutsche Welle
