"Στην κορυφή των απόκρημνων βράχων της Σαντορίνης βρίσκεται μια παγκοσμίου φήμης τουριστική βιομηχανία αξίας εκατομμυρίων. Από κάτω υπάρχει ο κίνδυνος μιας πανίσχυρης έκρηξης. Μια τεράστια έκρηξη δημιούργησε το ονειρεμένο ελληνικό νησί. Τώρα οι επιστήμονες ερευνούν για πρώτη φορά πόσο επικίνδυνη θα μπορούσε να είναι η επόμενη μεγάλη" γράφει το BBC, σε άρθρο του με τίτλο "Θα μπορούσε μια πανίσχυρη έκρηξη να καταστρέψει ένα ονειρεμένο ελληνικό νησί;".
Το BBC News πέρασε μια μέρα στο βρετανικό ερευνητικό πλοίο Discovery, το οποίο αναζητά στοιχεία για τη σεισμική δραστηριότητα στο νησί των Κυκλάδων.
Το βρετανικό μέσο αναφέρεται και στους πρόσφατους σεισμούς στη Σαντορίνη: "Λίγες εβδομάδες πριν, σχεδόν οι μισοί από τους 11.000 κατοίκους της Σαντορίνης έφυγαν από το νησί λόγω μιας σειράς σεισμών. Ήταν μια σκληρή υπενθύμιση ότι κάτω από τα ειδυλλιακά λευκά χωριά, γεμάτα με εστιατόρια, υδρομασάζ σε ενοικιαζόμενα δωμάτια AirBnB και αμπελώνες πάνω στο πλούσιο ηφαιστειακό έδαφος, δύο τεκτονικές πλάκες 'τρίβονται' στον φλοιό της Γης".
Επικεφαλής της αποστολής είναι η καθηγήτρια Isobel Yeo, ειδικός στα υποθαλάσσια ηφαίστεια του Εθνικού Κέντρου Ωκεανογραφίας της Βρετανίας.
Εξηγεί ότι είναι δύσκολο να κατανοούμε τον κίνδυνο των υποθαλάσσιων ηφαιστείων, κυρίως γιατί δεν τα βλέπουμε, "σε σύγκριση με πιο διάσημα, όπως ο Βεζούβιος".
Το βρετανικό ερευνητικό και οι επιστήμονες στο νησί προσπαθούν να κατανοήσουν τι είδους σεισμική δραστηριότητα θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι επίκειται ηφαιστειακή έκρηξη, σημειώνει το BBC.
Η τελευταία έκρηξη της Σαντορίνης ήταν το 1950, αλλά μόλις το 2012 υπήρξε μια "περίοδος αναταραχής", λέει η Isobel. Το μάγμα εισήλθε στους θαλάμους των ηφαιστείων και τα νησιά "φούσκωσαν".
"Τα υποθαλάσσια ηφαίστεια είναι ικανά για πραγματικά μεγάλες, πραγματικά καταστροφικές εκρήξεις", λέει.
Η έκρηξη του Hunga Tunga το 2022 στον Ειρηνικό προκάλεσε τη μεγαλύτερη υποθαλάσσια έκρηξη που έχει καταγραφεί ποτέ και δημιούργησε τσουνάμι στον Ατλαντικό.
Ορισμένα νησιά στην Τόνγκα, κοντά στο ηφαίστειο, καταστράφηκαν σε τέτοιο βαθμό που οι κάτοικοί τους δεν επέστρεψαν ποτέ.
"Κάτω από τα πόδια μας στο πλοίο, σε βάθος 300 μέτρων, υπάρχουν υδροθερμικές πηγές", γράφει το βρετανικό μέσο.
"Γνωρίζουμε περισσότερα για την επιφάνεια ορισμένων πλανητών από ό,τι για το τι υπάρχει εκεί κάτω", λέει η Isobel.
"Προσπαθούμε να χαρτογραφήσουμε το υδροθερμικό σύστημα", εξηγεί η Isobel. Δεν είναι σαν να φτιάχνουμε έναν χάρτη στη στεριά. "Πρέπει να κοιτάξουμε στο εσωτερικό της γης", λέει.
Το Discovery ερευνά την καλντέρα της Σαντορίνης και πλέει προς το Κολούμπο, το άλλο μεγάλο ηφαίστειο της περιοχής, περίπου 7 χιλιόμετρα βορειοανατολικά του νησιού.
Τα δύο ηφαίστεια δεν αναμένεται να εκραγούν άμεσα, αλλά μπορεί να είναι θέμα χρόνου, γράφει το BBC.
Η αποστολή θα δημιουργήσει σύνολα δεδομένων και χάρτες για την Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας της Ελλάδας, εξηγεί η καθηγήτρια Παρασκευή Νομικού, μέλος της υπηρεσίας που συνεδρίαζε καθημερινά κατά τη διάρκεια της σεισμικής κρίσης.
Κατάγεται από τη Σαντορίνη και μεγάλωσε ακούγοντας από τον παππού της για σεισμούς και εκρήξεις του παρελθόντος. Το ηφαίστειο την ενέπνευσε να γίνει γεωλόγος. "Αυτή η έρευνα είναι πολύ σημαντική γιατί θα ενημερώσει τους κατοίκους της περιοχής για το πόσο ενεργά είναι τα ηφαίστεια και θα χαρτογραφήσει την περιοχή στην οποία θα απαγορεύεται η πρόσβαση κατά τη διάρκεια μιας έκρηξης", σημειώνει.
Θα αποκαλύψει ποια σημεία του βυθού της Σαντορίνης είναι τα πιο επικίνδυνα, προσθέτει.
Ο John Jamieson, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Memorial του Καναδά στο Newfoundland, έδειξε στους δημοσιογράφους του BBC ορισμένα ηφαιστειακά πετρώματα. "Μην το πιάσετε αυτό", προειδοποιεί. "Είναι γεμάτο αρσενικό". Δείχνοντας ένα άλλο, εξηγεί: "Αυτό είναι ένα πραγματικό μυστήριο - δεν ξέρουμε καν από τι είναι φτιαγμένο".
Αυτά τα πετρώματα διηγούνται την ιστορία του ηφαιστείου. "Πρόκειται για ένα γεωλογικό περιβάλλον διαφορετικό από τα περισσότερα άλλα - είναι πραγματικά συναρπαστικό", λέει.
Η Isobel και η Παρασκευή έχουν καταγράψει πολύ μικρούς σεισμούς γύρω από το ηφαίστειο, που προκαλούνται από ένα υγρό που κινείται μέσα στο σύστημα και προκαλεί ρωγμές.
Εντοπίζουν τον τρόπο με τον οποίο το υγρό κινείται μέσα στα πετρώματα με παλμό ενός ηλεκτρομαγνητικού πεδίου στη γη. Έτσι δημιουργείται ένας τρισδιάστατος χάρτης που δείχνει πώς το υδροθερμικό σύστημα συνδέεται με τον θάλαμο μάγματος του ηφαιστείου όπου δημιουργείται μια έκρηξη.
"Είμαστε εδώ για να κάνουμε τους ανθρώπους να αισθάνονται ασφαλείς", δηλώνει η Παρασκευή Νομικού.
Η πρόσφατη σεισμική δραστηριότητα στη Σαντορίνη ανέδειξε πόσο εκτεθειμένοι είναι οι κάτοικοι του νησιού στις σεισμικές απειλές και πόσο εξαρτώνται από τον τουρισμό, σχολιάζει το BBC.
"Ήταν πραγματικά τρομακτικό, καθώς γινόταν όλο και πιο έντονο", αναφέρει στο μέσο μια φωτογράφος του νησιού. "Ο κόσμος ακύρωσε τις κρατήσεις. Συνήθως ξεκινάω τα γυρίσματα τον Απρίλιο, αλλά η πρώτη μου δουλειά [φέτος] είναι τον Μάιο".
Στην κεντρική πλατεία της Οίας μια τουρίστρια δηλώνει ότι έξι άτομα από την παρέα της ακύρωσαν τις διακοπές τους. Πιστεύει ότι πιο ακριβείς επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με την πιθανότητα σεισμού και ηφαιστειακής δραστηριότητας θα βοηθούσαν τους άλλους να αισθάνονται πιο καθησυχασμένοι για την επίσκεψή τους. "Λαμβάνω τις ειδοποιήσεις της Google, τις ειδοποιήσεις των επιστημόνων και αυτό με βοηθά να νιώθω ασφαλής", είπε.
