Του Κώστα Ράπτη

Ο Τζίμι Κάρτερ έζησε τέσσερα χρόνια στον Λευκό Οίκο και κατόπιν άλλα 44 ως ιδιώτης. Ο ίδιος παραδεχόταν ότι υπήρξε καλύτερος πρώην πρόεδρος, παρά πρόεδρος. Και πράγματι φεύγει από τη ζωή αφήνοντας μνήμη αγαθή στο διεθνές ακροατήριο, κυρίως λόγω της πολύπλευρης δραστηριότητας που ανέπτυξε στο πλαίσιο του Ιδρύματος Κάρτερ στους τομείς της επίλυσης συγκρούσεων, της ανθρωπιστικής βοήθειας και της αποστολής παρατηρητών σε εκλογικές αναμετρήσεις ανά τον κόσμο.

Για τη δραστηριότητά του αυτή τιμήθηκε το 2004 με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Υπήρξε ο τρίτος από συνολικά τέσσερις Αμερικανούς προέδρους που απέσπασαν αυτή τη διάκριση: είχε προηγηθεί ο άκρως πολεμοχαρής Τέντι Ρούσβελτ τo 1906 και ο αρχιτέκτονας της Συνθήκης των Βερσαλλιών Γούντρο Ουίλσον το 1920, ενώ το 2009 ακολούθησε ο Μπαράκ Ομπάμα (που βραβεύθηκε ουσιαστικά για το μοναδικό του επίτευγμα την στιγμή της κατάθεσης της υποψηφιότητάς του, ήτοι την επιτυχή διεξαγωγή προεκλογικής εκστρατείας).

Το Νόμπελ στον Κάρτερ, ενώ αυτός είχε προ πολλού εγκαταλείψει την εξουσία, αποτελούσε, την εποχή της αμερικανικής εισβολής στο Ιράκ, έναν έμμεσο τρόπο για να αποδοκιμασθούν ο τότε εν ενεργεία πρόεδρος της υπερδύναμης Τζορτζ Μπους τζούνιορ και οι σύμμαχοί του. Οι "μυώδεις” νεοσυντηρητικές πολιτικές δεν ήσαν ακόμη δημοφιλείς στην Γηραιά Ήπειρο – και ο Κάρτερ συμβόλιζε μιαν εκδοχή της αμερικανικής "μαλακής ισχύος”, η οποία έσωζε τα προσχήματα, όπως αυτά κρίνονταν απαραίτητα εντεύθεν του Ατλαντικού.

Ωστόσο, η προεδρική θητεία Κάρτερ υπήρξε πολύ πιο επιδραστική από όσο φανταζόμαστε. Και μονολότι αυτή ολοκληρώθηκε άδοξα εν μέσω της κρίσης των ομήρων στο Ιράν, της σοβιετικής εισβολής στο Αφγανιστάν και της νίκης των Σαντινίστας στη Νικαράγουα, έθεσε τα θεμέλια για την θεαματική επαναβεβαίωση της αμερικανικής ισχύος την επόμενη δεκαετία.

Ο Αμερικανός πρώην πρόεδρος και νομπελίστας ειρήνης Τζίμι Κάρτερ πέθανε χθες Κυριακή σε ηλικία 100 ετών στην Πλέινς, τη γενέτειρά του στην πολιτεία Τζόρτζια, στον αμερικανικό Νότο, εξέλιξη που προκάλεσε βροχή μηνυμάτων που του αποτίνουν φόρο τιμής, όχι μόνο από Αμερικανούς πολιτικούς και ιδίως τους διαδόχους του στον Λευκό Οίκο, αλλά κι απ’ όλο τον κόσμο.

Ο απερχόμενος πρόεδρος Τζο Μπάιντεν κήρυξε ημέρα εθνικού πένθους την Πέμπτη 9η Ιανουαρίου 2025 τιμώντας τον προκάτοχό του, που ανήκε στη δική του παράταξη, το Δημοκρατικό Κόμμα. Παράλληλα, πολλοί ξένοι ηγέτες εξήραν τον εκλιπόντα, ιδίως για τους αγώνες του για ειρήνη και την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που συνεχίστηκαν για δεκαετίες μετά τη μοναδική θητεία του στον Λευκό Οίκο (1977-1981).

Ο Τζίμι Κάρτερ, ο 39ος πρόεδρος των ΗΠΑ, νομπελίστας ειρήνης το 2002, "πέθανε ειρηνικά (χθες) Κυριακή 29η Δεκεμβρίου στο σπίτι στην Πλέινς, στην Τζόρτζια, πλαισιωμένος από την οικογένειά του", ανέφερε το Carter Center, ίδρυμα που δημιούργησε, σε ανακοίνωσή του.

"Ο πατέρας μου ήταν ήρωας, όχι μόνο για μένα, αλλά για όλους όσοι πιστεύουν στην ειρήνη, στα ανθρώπινα δικαιώματα και στην ανιδιοτελή αγάπη", σημείωσε ο γιος του Τσιπ Κάρτερ, σύμφωνα με το Carter Center.

Όλοι ανεξαιρέτως οι εν ζωή πολιτικοί που τον διαδέχθηκαν στον Λευκό Οίκο υποκλίθηκαν στον ασυνήθιστο πρώην αρχηγό του αμερικανικού κράτους, που τίποτε δεν έδειχνε πως προοριζόταν να γίνει πρόεδρος και ήταν ο γηραιότερος από όλους τους.