Μόνο το 14,8% των Αλβανών άνω των 15 ετών ήταν σε θέση να αποταμιεύσουν από το εισόδημά τους σε τράπεζα ή άλλο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, το χαμηλότερο επίπεδο στην Ευρώπη μετά τη Μολδαβία, σύμφωνα με την παγκόσμια βάση δεδομένων Findex της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία αντιστοιχεί σε έρευνα που διεξήχθη το 2024 στη χώρα μας.

Η Αλβανία έχει πολύ χαμηλό επίπεδο πληθυσμού που καταφέρνει να αποταμιεύσει τόσο σε σχέση με την περιοχή όσο και με την Ευρώπη, σύμφωνα με τον παρακάτω χάρτη, όπου τα πιο σκούρα χρώματα υποδεικνύουν υψηλότερα επίπεδα αποταμίευσης, ενώ τα πιο ανοιχτά χρώματα υποδεικνύουν χαμηλότερη χρήση των αποταμιεύσεων.

Στη Βόρεια Μακεδονία, το 32,4% του πληθυσμού άνω των 15 ετών κατάφερε να αποταμιεύσει πέρυσι, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από αυτό της Αλβανίας. Στη Σερβία, πάνω από το 26% του πληθυσμού άνω των 15 ετών κατάφερε να αποταμιεύσει, στη Βοσνία το 24% και στο Κοσσυφοπέδιο περίπου το 16%.

Επίσης, η ικανότητα των Αλβανών να αποταμιεύουν ήταν πολύ χαμηλότερη από ό,τι στην ΕΕ, όπου περισσότερο από το 55% κατάφερε να βάλει στην άκρη χρήματα για να τα ξοδέψει αργότερα.

Η Αλβανία κατατάσσεται μαζί με τις περισσότερες αφρικανικές και νοτιοασιατικές χώρες. Παρόλο που έχει σημειωθεί σημαντική βελτίωση στην οικονομική επίγνωση και αυξημένη πρόσβαση σε τραπεζικές υπηρεσίες την τελευταία δεκαετία, η χώρα μας εξακολουθεί να έχει υψηλό επίπεδο χρήσης μετρητών και σημαντική παρουσία του άτυπου τομέα.

Ο Ιωσήφ Στάλιν προσπαθούσε να συγκρατεί τον Ενβέρ Χότζα στον πόλεμο που είχε εξαπολύσει κατά της Εκκλησίας και του θρησκευτικού αισθήματος με την άνοδό του στην εξουσία το 1944. Σε μία συνάντησή τους στη Μόσχα, ο Στάλιν του συνέστησε: «Μην παίρνεις μέτρα. Η θρησκεία έχει βαθιές ρίζες στη συνείδηση και την ψυχολογία του λαού, θα έχεις προβλήματα». Στο βιβλίο του «Με τον Στάλιν», ο Αλβανός δικτάτορας θυμάται: «Έχεις πολλούς Χριστιανούς; με ρώτησε ο Στάλιν. Να μη φοβάσαι τους ορθόδοξους, δεν είναι φανατικοί, να φοβάσαι τους καθολικούς γιατί έχουν πίσω τους το Βατικανό

Παρά ταύτα, το έτος 1967, ενώ ο Στάλιν δεν βρίσκεται πλέον στη ζωή για να τον «συνετίσει», ο Χότζα κηρύττει την Αλβανία το πρώτο «αθεϊστικό κράτος» στον κόσμο και δια νόμου απαγορεύει κάθε «φασιστική, θρησκευτική, πολεμοκάπηλη, αντισοσιαλιστική δραστηριότητα και προπαγάνδα». Ιερείς ξυρίζονται, απεκδύονται τα ράσα, όσοι δεν συμμορφώνονται συλλαμβάνονται, βασανίζονται, εκτελούνται. Ναοί και μονές καταστρέφονται όταν δεν αλλάζουν χρήση, πιστοί διώκονται κατά την τέλεση των θρησκευτικών τους καθηκόντων και εθίμων.

Μέχρι το 1990, την πτώση δηλαδή του καθεστώτος, οι Έλληνες της Νοτίου Αλβανίας, τα μέλη της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας τιμούσαν εν κρυπτώ ή με ευφάνταστες παραλλαγές την ορθόδοξη θρησκευτική τους πίστη.

Χειμάρρα
«Στη Χειμάρρα, η λέξη «σ(τ)ρίνα» ακουγόταν πριν το '90 την περίοδο των εορτών Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς. Η χρήση της ατόνησε με τη μαζική φυγή των Χειμαρραίων τη δεκαετία του '90 και την εισαγωγή των ελλαδικών εθίμων. Οι ρίζες της στρίνας ανάγονται στην Βυζαντινή περίοδο και συνδέονται με τους καλαντιστές και το νόμισμα που ελάμβαναν ως δώρο. Η στρίνα σαν λέξη αλλά και σαν παράδοση δείχνει πόσο ισχυρές είναι οι ρίζες ενός λαού και πως μπορούν να εγγυηθούν την επιβίωσή του ακόμη και όταν όλα τα κλαδιά κόβονται βίαια.

Παρά το γεγονός, ότι κανένα παιδί που μεγάλωσε στη Χειμάρρα τις τελευταίες δεκαετίες του κομμουνιστικού καθεστώτος δεν είπε ποτέ τα κάλαντα πριν το 1990 αφού απαγορευόταν, η παράδοση διασώθηκε μέσω της στρίνας που ήταν τα χρήματα που οι συγγενείς, προσέφεραν στα μικρά παιδιά μαζί με τις ευχές για το νέο έτος. Η πρακτική αυτή ήταν μια ήπια πράξη αντίστασης αντίστοιχη με το βάψιμο των αβγών το Πάσχα, του οποίου ο εορτασμός επίσης απαγορευόταν. Οι Χειμαρραίοι μέσω της στρίνας τηρούσαν ένα χριστουγεννιάτικο έθιμο χωρίς να μπαίνουν στο μάτι του καθεστώτος. Ένας αόρατος δεσμός με την ιστορία και την ιδιαίτερη παράδοσή τους.