Το νησί Σάσων, (έκτασης 6.725,9 στρεμμάτων) παραχωρήθηκε στην Ελλάδα, το 1864 (μετά την ενθρόνιση του βασιλιά Γεωργίου Α' και με βάση το 2ο άρθρο της Συνθήκης του Λονδίνου της 17/29 Μαρτίου 1864) με τα υπόλοιπα Επτάνησα. Στις 21 Μαΐου του 1864, ο τελευταίος Άγγλος αρμοστής σερ Έρικ Στορκς, παρέδωσε τα νησιά του Ιονίου στον απεσταλμένο της ελληνικής κυβέρνησης, Θρασύβουλο Ζαΐμη. Και η ελληνική κυβέρνηση αγνόησε (;) το στρατηγικής σημασίας νησί και η κυριαρχία του πέρασε στους Οθωμανούς.

Έπειτα από τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο, η Ελλάς διεκδίκησε επίσημα το νησί, ονομάζοντάς το με το αρχαίο όνομά του: Σάσων, και αποβίβασε λόχο στρατιωτών. Μετά το τέλος του Β' Βαλκανικού Πολέμου, το 1913, η Ιταλία και η Αυστροουγγαρία πίεσαν την Ελλάδα να εκκενώσει όλη τη Βόρεια Ήπειρο, συμπεριλαμβανομένου του νησιού και η Ελλάδα την εκκένωσε! Η Ελλάδα παραχώρησε εθνικό έδαφος αμαχητί! Η κυβέρνηση του Βενιζέλου εισήγαγε στη Βουλή προς ψήφιση, στις 5 Μαΐου του 1914, νομοσχέδιο με το επίμαχο άρθρο να αναφέρει: «Eπιτρέπεται εις την Κυβέρνησιν η εις την αλβανικήν επικράτειαν παραχώρησις της νησίδος Σάσωνος…»!

Και η Αλβανία ιδρύθηκε, έγεννήθη- έστω και με τεχνητή γονιμοποίηση- έθνος και η Ελλάς εγκατέλειψε την Βόρεια Ήπειρο. Τον Ιούλιο του 1914, στο νησάκι Σάσσων, δεκαπέντε οικογένειες βλαχόφωνων Ελλήνων βοσκών, που είχαν παραμένει απροστάτευτοι, μετά την αποχώρηση των ελλήνων στρατιωτών, σφαγιάστηκαν από άτακτους Αλβανούς. Στις 2 Σεπτεμβρίου 1919, η Αλβανία παραχώρησε το νησί Σάσων στην Ιταλία, η οποία εγκατέστησε εκεί ναυτική βάση το 1939. Η αλβανική κυριαρχία στη Σάσωνα αποκαταστάθηκε στις 2 Φεβρουαρίου του 1947 και από το 1951 ως το 1961 αποτελούσε προκεχωρημένη ναυτική βάση τής Σοβιετικής Ένωσης στη Μεσόγειο, έπειτα από συμφωνία της κυβέρνησης Χότζα με τους Σοβιετικούς. Από το 1998, η Ιταλία φέρεται να έχει αποκτήσει δικαιώματα χρήσης στη Σάσωνα, με καταβολή υψηλού χρηματικού ποσού στην Αλβανία, ενώ το νησί αποτελούσε τόπο εκπαίδευσης ανδρών των ειδικών δυνάμεων της Βρετανίας και άλλων χωρών μελών του ΝΑΤΟ. Το νησί είναι πλέον ακατοίκητο, αλλά υπάρχει μια μικρή ιταλοαλβανική ναυτική βάση, που χρησιμοποιείται (όπως λέγεται) κυρίως για την αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου μεταξύ της νότιας Ιταλίας και της Αλβανίας.

Το 2010, η γύρω θαλάσσια περιοχή της Σάσωνος ανακηρύχθηκαν Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο από την αλβανική κυβέρνηση. Από το 2015 το νησί Σάσων (Ζαζάν) είναι προσβάσιμο για τουρίστες, που ακούνε από ξεναγούς για θρύλους που το περιβάλλουν και για μάχες που δόθηκαν για την κατάκτησή του (!)…

Όταν το καλοκαίρι του 2021 η Ιβάνκα Τράμπ, κόρη του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ και ο σύζυγός της Τζάρεντ Κούσνερ ταξίδευαν με θαλαμηγό στα ανοιχτά της αλβανικής ριβιέρας ένα νησάκι τους τράβηξε το ενδιαφέρον, ήταν το Σαζάν! Τον Αύγουστο του 2024, ο Κούσνερ παρουσίασε σχέδια για τη μετατροπή της περιοχής σε πολυτελές τουριστικό θέρετρο, ενώ στις αρχές του 2026 επισκέφθηκε ξανά τον τόπο μαζί με την Ιβάνκα Τραμπ. Σε συνέντευξή του στο Politico, ο αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα επιβεβαίωσε ότι οι διαπραγματεύσεις με τον Κούσνερ συνεχίζονται και ότι το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία περίπου 10.000 ξενοδοχειακών δωματίων. Αλβανοί και περιβαλλοντικές οργανώσεις αντιδρούν για το φιλόδοξο πρότζεκτ γιατί- όπως υποστηρίζουν- το Σαζάν ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Ευρώπης αφού φιλοξενεί πουλιά φλαμίνγκο, φώκιες και υπάρχουν περιοχές ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών. Πολλά τα λεφτά, Τζάρεντ... Και οι άμεσοι ανδιαφερόμενοι δεν θα τα αφήσουν να χαθούν!

Καθώς οι ηγέτες του ΝΑΤΟ προετοιμάζονται για τη σύνοδο κορυφής στην Τουρκία την επόμενη εβδομάδα, τα σχέδια για τη διεξαγωγή συνόδου κορυφής της Συμμαχίας στην Αλβανία το επόμενο έτος έχουν τεθεί υπό αμφισβήτηση λόγω της αντίστασης της κυβέρνησης Τραμπ και της δυσαρέσκειας των μελών του ΝΑΤΟ για τις χαμηλές αμυντικές δαπάνες των Τιράνων, όπως δήλωσαν στο Reuters ένας διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος και τρία άτομα που είναι εξοικειωμένα με το θέμα.

Στο προσχέδιο της δήλωσης για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ της επόμενης εβδομάδας στην Άγκυρα δεν γίνεται προς το παρόν καμία αναφορά στη διεξαγωγή της επόμενης συνάντησης στην Αλβανία, παρά την προηγούμενη δήλωση ότι θα πραγματοποιηθεί εκεί, ανέφεραν οι ίδιοι.

Η κίνηση αυτή έρχεται την ώρα που τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ επιδιώκουν να δείξουν στον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα ότι έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τις δεσμεύσεις για τις αμυντικές δαπάνες και να αποφύγουν ανοιχτές συγκρούσεις με τον Αμερικανό ηγέτη.

Η αβεβαιότητα σχετικά με την τύχη της συνόδου κορυφής της Συμμαχίας στην Αλβανία έρχεται επίσης μετά την αναφορά του Reuters τον Απρίλιο ότι το ΝΑΤΟ εξετάζει το ενδεχόμενο να τερματίσει την πρόσφατη πρακτική της διοργάνωσης ετήσιων συνόδων κορυφής, μια κίνηση που θα μπορούσε να αποφύγει μια ενδεχομένως τεταμένη συνάντηση με τον Τραμπ αργότερα κατά τη διάρκεια της θητείας του.

Ένα από τα άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις συζητήσεις ανέφερε ότι οι αμυντικές δαπάνες της Αλβανίας είναι τέτοιες που, εάν το ΝΑΤΟ διοργανώσει σύνοδο κορυφής στη χώρα το 2027, ο Τραμπ ενδέχεται να εκνευριστεί, προκαλώντας αρνητικά πρωτοσέλιδα.

Σε κλίμα έντασης πραγματοποιήθηκε η 31η συνεχόμενη κινητοποίηση διαμαρτυρίας στα Τίρανα, με εκατοντάδες πολίτες να διαδηλώνουν κατά της κυβέρνησης, αλλά και της αντιπολίτευσης, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα.

Κατά τη διάρκεια της πορείας, οι διαδηλωτές πέρασαν έξω από τα κεντρικά γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος, όπου φώναξαν συνθήματα κατά των πολιτικών δυνάμεων. Ανάμεσα στα συνθήματα που ακούστηκαν ήταν τα «Πουλημένη αντιπολίτευση!» και «Δημοκρατικό Κόμμα, Σοσιαλιστικό Κόμμα, κομμουνιστικά κλισέ!».

Στους δρόμους της αλβανικής πρωτεύουσας επαναλήφθηκαν επίσης συνθήματα που ακούγονται σταθερά στις τελευταίες κινητοποιήσεις, όπως το «Ράμα στη φυλακή, Μπερίσα στη φυλακή!», με τους διαδηλωτές να στρέφονται τόσο κατά του πρωθυπουργού Έντι Ράμα όσο και κατά του πρώην πρωθυπουργού Σαλί Μπερίσα.

Οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν σε διάφορες περιοχές των Τιράνων, μετά τις ομιλίες που πραγματοποιήθηκαν έξω από το Γραφείο του Πρωθυπουργού, όπου ακτιβιστές ζήτησαν την παραίτηση της κυβέρνησης.

Επεισόδια έξω από το Κοινοβούλιο