Στις 2 Απριλίου, ή όπως είναι γνωστή ως: Ημέρα της Απελευθέρωσης, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε δραστική αύξηση των δασμών σε όλους τους εμπορικούς εταίρους: τουλάχιστον 10% για όλες τις χώρες και πολύ υψηλότερα για ορισμένες. Το κατά πόσον αυτά τα μέτρα θα παραμείνουν σε ισχύ παραμένει ανοιχτό ερώτημα, αλλά ήδη συνιστούν ένα άνευ προηγουμένου σοκ για το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα της μεταπολεμικής εποχής.

Ιστορική στροφή στον προστατευτισμό

Η επιβολή των λεγόμενων "ανταποδοτικών" δασμών τουλάχιστον 10%, οι οποίοι θα τεθούν σε ισχύ αυτό το Σάββατο 5 Απριλίου, σηματοδοτεί δραματική κλιμάκωση της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ, υπερβαίνοντας ακόμη και τα πιο απαισιόδοξα σενάρια και τις προεκλογικές υποσχέσεις. Πολλοί άλλοι εμπορικοί εταίροι, όπως η Κίνα (34%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (20%) και η Ιαπωνία (24%), θα αντιμετωπίσουν ακόμη υψηλότερους δασμούς από τις 9 Απριλίου.
Το Μεξικό και ο Καναδάς είναι από τις λίγες χώρες που διαφεύγουν από αυτούς τους δασμούς, διατηρώντας την αδασμολόγητη πρόσβαση στην αμερικανική αγορά για προϊόντα που συμμορφώνονται με τη συμφωνία USMCA. Εξαίρεση θα αποτελέσουν επίσης η ενέργεια και τα ορυκτά που δεν είναι διαθέσιμα εγχώρια, καθώς και τομείς που ήδη υπόκεινται σε ειδικούς δασμούς (χάλυβας, αλουμίνιο, αυτοκινητοβιομηχανία) ή που θα υπαχθούν σύντομα.

Ρήγμα στο παγκόσμιο εμπόριο

Σύμφωνα με εκτιμήσεις των οικονομολόγων μας, αυτή η αύξηση θα ανεβάσει τον μέσο πραγματικό δασμό στο 26,2% (σε σύγκριση με 2,3% το 2024), στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και πάνω από έναν αιώνα. Πρόκειται επίσης για τη μεγαλύτερη αιφνίδια αλλαγή από τον Νόμο Smoot-Hawley του 1930.
Οι ανακοινώσεις αυτές συνιστούν ρήξη με τα πολυμερή εμπορικά πρότυπα (συμπεριλαμβανομένων των κανόνων του ΠΟΕ) και απειλούν να προκαλέσουν έναν φαύλο κύκλο προστατευτικών μέτρων. Παράλληλα, αποδυναμώνουν τις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνουν την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις, σε μια περίοδο που ο κίνδυνος γεωοικονομικού κατακερματισμού είναι ήδη υψηλός.

Διαφοροποιημένες επιπτώσεις ανά περιοχή

Οι ασιατικές οικονομίες (Βιετνάμ, Καμπότζη, Ταϊβάν, Μαλαισία και Ταϊλάνδη) – οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο με τις ΗΠΑ – θα επηρεαστούν περισσότερο, βλέποντας τις εξαγωγές τους να φορολογούνται βαριά. Ορισμένες αφρικανικές (Λεσότο, Μαδαγασκάρη) και κεντροαμερικανικές (Νικαράγουα, Ονδούρα) οικονομίες θα επηρεαστούν επίσης σημαντικά, αν και σε μικρότερο βαθμό.

Μεταξύ των μεγάλων οικονομιών, αναμένεται να πληγούν σοβαρά η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία, η Κίνα και η Ινδία. Όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ θα αντιμετωπίσουν δασμούς 20%, με τη Γερμανία και την Ιταλία να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες.

Το Λονδίνο δεν είναι πλέον μία από τις πέντε πλουσιότερες πόλεις του κόσμου. Μετά τη Μόσχα έχασε το μεγαλύτερο ποσοστό εκατομμυριούχων από οποιαδήποτε άλλη πόλη τα τελευταία χρόνια. Αυτό είναι ένα από τα βασικά συμπεράσματα της ετήσιας έκθεσης της New World Wealth που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της συμβουλευτικής εταιρείας Henley & Partners.

Σύμφωνα με την έκθεση μόνο πέρυσι, η βρετανική πρωτεύουσα έχασε 11.300 εκατομμυριούχους δολαρίων. Σε αυτούς συμπεριλαμβάνονται 18 που είχαν τουλάχιστον 100 εκατομμύρια δολάρια και δύο δισεκατομμυριούχοι.

Αξίζει να σημειωθεί πως η αξιολόγηση έγινε πριν από την πρόσφατη πτώση του χρηματιστηρίου που ακολούθησε την ανακοίνωση των δασμών του Ντόναλντ Τραμπ.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης πως από το 2014 το Λονδίνο έχει χάσει το 12% των πλουσιότερων κατοίκων του. Η πτώση αυτή οφείλεται μεταξύ άλλων: στις αυξήσεις φόρων, στην αυξανόμενη κυριαρχία της Αμερικής και της Ασίας στον παγκόσμιο χώρο υψηλής τεχνολογίας, το Brexit και την πτώση της αξίας της λίρας. Σημαντικό ρόλο έχει παίξει και η "φθίνουσα πορεία" του Χρηματιστηρίου του Λονδίνου που κάποτε ήταν η μεγαλύτερη αγορά στον κόσμο ενώ πλέον κατατάσσεται στην 11η θέση παγκοσμίως. Από την άλλη η Μόσχα έχει χάσει 25% των εκατομμυριούχων της, κυρίως λόγω της εισβολής στην Ουκρανία το 2022.

Σε απόλυτους αριθμούς όμως, το Λονδίνο έχει χάσει περισσότερους από οποιαδήποτε άλλη πόλη. Περίπου 30.000 έχουν φύγει τα τελευταία δέκα χρόνια, ενώ την Μόσχα έχουν εγκαταλείψει 10.000.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε χθες, Τρίτη, εκτελεστικό διάταγμα που αποσκοπεί να εμποδίσει να επιβληθούν πολιτειακοί νόμοι, οι οποίοι υιοθετήθηκαν για να μειωθεί η χρήση ορυκτών καυσίμων και να καταπολεμηθεί η κλιματική αλλαγή.

Η κίνηση αυτή είναι η πιο πρόσφατη από μια σειρά προσπαθειών της κυβέρνησης Τραμπ να αυξήσει την εγχώρια παραγωγή ενέργειας και να εμποδίσει πολιτικές, των οποίων ηγούνται σε μεγάλο βαθμό Δημοκρατικοί, για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα. Λίγες μόνον ώρες νωρίτερα ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος Τραμπ είχε υπογράψει άλλο διάταγμα με στόχο να αυξηθεί η παραγωγή άνθρακα στις ΗΠΑ.

Με αυτό το εκτελεστικό διάταγμα ο Αμερικανός πρόεδρος έδωσε εντολή στην υπουργό Δικαιοσύνης των ΗΠΑ Παμ Μπόντι να εντοπίσει πολιτειακούς νόμους για την κλιματική αλλαγή, για τις πρωτοβουλίες ESG (σ.σ.: Περιβαλλοντικής, Κοινωνικής και Διοικητικής στρατηγικής), για την περιβαλλοντική δικαιοσύνη και τις εκπομπές άνθρακα, και να αναλάβει δράση για να τους μπλοκάρει.

"Πολλές πολιτείες έχουν θεσπίσει, ή βρίσκονται στη διαδικασία θέσπισης, επιβαρυντικών και ιδεολογικά υποκινούμενων πολιτικών για την ‘κλιματική αλλαγή’ ή την ενέργεια, οι οποίες απειλούν την αμερικανική ενεργειακή κυριαρχία και την οικονομική και εθνική μας ασφάλεια", αναφέρεται στο εκτελεστικό διάταγμα.

Ο Τραμπ επικαλέστηκε κυρίως νόμους στη Νέα Υόρκη και το Βερμόντ που επιβάλλουν πρόστιμο στις εταιρείες ορυκτών καυσίμων για τη συμβολή τους στην κλιματική αλλαγή, την περιβαλλοντική πολιτική της Καλιφόρνια για τον περιορισμό των αερίων του θερμοκηπίου και δικαστικές αγωγές από πολιτείες με στόχο να λογοδοτήσουν ενεργειακές εταιρείες για τον ρόλο τους στην υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ομοσπονδιακός δικαστής στις ΗΠΑ ζήτησε από τον Λευκό Οίκο να άρει τους περιορισμούς που είχε επιβάλει στο Associated Press, το οποίο έχει αποκλειστεί από τις ενημερώσεις του Τύπου και διάφορες εκδηλώσεις παρουσία του Αμερικανού προέδρου μετά την απόφαση του πρακτορείου ειδήσεων να μην αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αναφέρεται στον Κόλπο του Μεξικού.

Ο δικαστής Τρέβορ ΜακΦάντεν, που διορίστηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, έκρινε ότι ο Λευκός Οίκος θα πρέπει να επιτρέπει την πρόσβαση των δημοσιογράφων του AP στο Οβάλ Γραφείο και το προεδρικό αεροσκάφος μέχρι να εξεταστεί η προσφυγή του πρακτορείου ειδήσεων κατά του αποκλεισμού που του έχει επιβληθεί.

Ο Λευκός Οίκος άρχισε να περιορίζει την πρόσβαση του AP σε διάφορες εκδηλώσεις στις οποίες παρίσταται ο Αμερικανός πρόεδρος, όπως και στο Οβάλ Γραφείο και το προεδρικό αεροσκάφος, αφού το πρακτορείο ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον όρο Κόλπος του Μεξικού, παρά το γεγονός ότι ο Τραμπ με διάταγμά του μετονόμασε την περιοχή σε Κόλπο της Αμερικής.

"Το Δικαστήριο έκρινε ότι με βάση την Πρώτη Τροπολογία (σ.σ. του αμερικανικού Συντάγματος που προστατεύει την ελευθερία του λόγου), αν η κυβέρνηση ανοίγει τις πόρτες της σε κάποιους δημοσιογράφους –είτε στο Οβάλ Γραφείο, είτε στην Ανατολική Πτέρυγα είτε αλλού-- δεν μπορεί να κλείνει αυτές τις πόρτες σε άλλους δημοσιογράφους λόγω των απόψεών τους”, τόνισε ο ΜακΦάντεν.

Παράλληλα ο δικαστής πρόσθεσε ότι η απόφασή του θα τεθεί σε ισχύ την Κυριακή προκειμένου να δοθεί χρόνος στην αμερικανική κυβέρνηση να ασκήσει έφεση. Η οριστική απόφαση του ΜακΦάντεν αναμένεται τους επόμενους μήνες.

"Η Ελλάδα έχει κάθε συμφέρον να συνεχίσει τη διεθνή συζήτηση για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτόχρονα να προωθήσει την επίτευξη των κλιματικών στόχων", τόνισε η Αλεξάνδρα Σδούκου, εκπρόσωπος Τύπου της ΝΔ, στην ομιλία της στο 4ο Διεθνές Συνέδριο TMM_CH (Transdisciplinary Multispectral Modelling and Cooperation for the Preservation of Cultural Heritage) για την Αντιμετώπιση Παγκόσμιων Προκλήσεων που διοργανώνει 7-9 Απριλίου στο Ίδρυμα Ευγενίδου, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, σε συνεργασία με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, υπό την αιγίδα του υπουργείου Ανάπτυξης σε συνεργασία με το υπουργείο Εξωτερικών.

"Στην Ελλάδα έχουμε πολύ πλούσια ιστορία", τόνισε χαρακτηριστικά αναφερόμενη στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς "και την ίδια ώρα θέλουμε να είμαστε πρωτοπόροι στην επίτευξη των κλιματικών στόχων, οπότε πρέπει να βρούμε τρόπο να "παντρέψουμε" τις δύο έννοιες και να εφαρμόσουμε τολμηρές πολιτικές", σημείωσε με έμφαση η Αλεξάνδρα Σδούκου, στην πρώτη της δημόσια ομιλία μετά τον ορισμό της από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στη θέση της εκπροσώπου Τύπου της ΝΔ.

Μιλώντας στα αγγλικά στο διεθνές επιστημονικό συνέδριο, αναφέρθηκε στη δέσμευση και τις προσπάθειες, από την αρχή της θητείας της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη το 2019, ξεχωρίζοντας τη διεθνή πρωτοβουλία που ξεκίνησε ο πρωθυπουργός για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Η οποία, όπως σημείωσε, κέρδισε γρήγορα διεθνή υποστήριξη περιλαμβανομένου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, της UNESCO, του Διεθνούς Μετεωρολογικού Οργανισμού, του Συμβουλίου της Ευρώπης και πάνω από 100 χωρών μελών του ΟΗΕ. Για να γίνει αυτό το όραμα πράξη, ανέλυσε η κ. Σδούκου, "δημιουργήσαμε αυτό που ονομάστηκε ευέλικτος μηχανισμός, που ήταν μια συνεργατική ομάδα από εκπροσώπους της Ελλάδας, της UNESCO, του πλαισίου του ΟΗΕ, και η αποστολή είναι απλή αλλά ισχυρή: να συνδέσουμε την επιστημονική γνώση με πρακτικά εργαλεία για τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ώστε να έχουμε έξυπνες λύσεις". Με το ίδιο σκεπτικό συνέδεσε επίσης την πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης να φιλοξενήσει στη χώρα μας την 9η Διεθνή Διάσκεψη "Our Ocean Conference" για την προστασία των ωκεανών και των θαλασσών του πλανήτη μας. Ακόμη αναφέρθηκε ιδιαίτερα στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης στην COP29, ενώ ο συντονιστής του πάνελ, σύμβουλος του πρωθυπουργού Γιώργος Κρεμλής, αναφέρθηκε πιο αναλυτικά τόσο στην παρουσία της Ελλάδας στην COP 28, όσο και στον σχεδιασμό για την επερχόμενη διεθνή διάσκεψη COP 30.

Η κ. Σδούκου ανέλυσε ότι στην Ελλάδα έχουμε μνημεία που κινδύνευσαν στο παρελθόν από περιβαλλοντικούς παράγοντες και την κλιματική κρίση, θυμίζοντας τόσο την Ακρόπολη με τις απειλές από τη ρύπανση τη δεκαετία του 1980, όσο και νεότερες απειλές σε αρχαιολογικούς χώρους στην Ολυμπία, στις Μυκήνες, στη Βεργίνα και αλλού. Εξήρε μάλιστα ιδιαίτερα τη μακρά επιστημονική και τεχνοκρατική συμβολή της προεδρεύουσας του συνεδρίου, ομότιμης καθηγήτριας ΕΜΠ, Τώνιας Μοροπούλου, στην προστασία πολλών μνημείων της χώρας αλλά και διεθνώς. Τόνισε όμως ότι αυτές οι απειλές από την κλιματική κρίση δεν είναι ελληνικό φαινόμενο και παρέθεσε επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι το 86%, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, των πολιτιστικών μνημείων ολόκληρης της περιοχής της Μεσογείου, η οποία είναι από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην κλιματική αλλαγή, κινδυνεύει από τα φαινόμενα που προκαλεί η κλιματική κρίση. Σε επιστημονική μελέτη που παρέθεσε, αναλύθηκαν 244 περιοχές - μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO στη Μεσόγειο, πολλά από αυτά αρχαία μνημεία, και τα αποτελέσματα ήταν κρίσιμα: 35 μνημεία είναι σε πολύ μεγάλο κίνδυνο, 12 μνημεία σε εξαιρετικά μεγάλο κίνδυνο. "Αν αυτό δεν είναι κλήση αφύπνισης για την προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, δεν ξέρω τί είναι", τόνισε χαρακτηριστικά.

Μιλώντας περισσότερο με την εμπειρία της στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τα προηγούμενα χρόνια παρά ως εκπρόσωπος τύπου της ΝΔ, η κ. Σδούκου τόνισε ότι υπάρχουν σήμερα νέοι τρόποι για να κάνουμε τα νεότερα μνημεία μας μοντέλα ανάδειξης για την προστασία τους και την ανθεκτικότητα, αναδεικνύοντας σε αυτό τον ρόλο του συνεδρίου. Πρόσθεσε με νόημα ότι πρέπει να επικεντρωθούμε στο να βοηθήσουμε τις τοπικές κοινότητες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή με παροχή οικονομικής και τεχνικής υποστήριξης, ανάπτυξη των δεξιοτήτων και προγραμμάτων προστασίας των μνημείων. "Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε τους ευάλωτους πληθυσμούς που μπορούν να φέρουν τις ανάγκες και γνώσεις τους, που θα βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε μαζί τις κλιματικές προκλήσεις", σημείωσε η κ. Σδούκου.