Ρεπορτάζ του CNN αποκαλύπτει νέες λεπτομέρειες σχετικά με τις τακτικές που ακολουθεί η Μόσχα για να ενισχύσει τις δυνάμεις της στο μέτωπο, δίνοντας ψεύτικες υποσχέσεις σε Αφρικανούς νεαρούς που αναζητούν εργασία και υποχρεώνοντας τους να καταταχθούν στον στρατό ως μισθοφόροι, στέλνοντας τους στην πρώτη γραμμή του πολέμου.
Το CNN εξέτασε εκατοντάδες συνομιλίες, στρατιωτικές συμβάσεις, βίζες, στοιχεία πτήσεων και κρατήσεις ξενοδοχείων, ενώ συγκέντρωσε μαρτυρίες από Αφρικανούς στρατιώτες, για να κατανοήσει πώς ακριβώς η Ρωσία προσελκύει τους άνδρες αυτούς για να ενισχύσει τις τάξεις του στρατού της.
Ένας από αυτούς είναι ο Francis Ndung’u Ndarua, ο οποίος, πριν από έξι μήνες ταξίδεψε στη Ρωσία με την υπόσχεση ότι θα βρει δουλειά ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Από τον Οκτώβριο, η μητέρα του, Anne Ndarua, δεν έχει καταφέρει να επικοινωνήσει μαζί του και δεν γνωρίζει αν είναι ζωντανός.
Τον Δεκέμβριο, κάποιος έστειλε στην Anne ένα βίντεο του γιου της, στο οποίο προειδοποιούσε άλλους Αφρικανούς να μην ταξιδέψουν στη Ρωσία για να βρουν εργασία.
"Θα σας πάρουν στο στρατό, ακόμα και αν δεν έχετε υπηρετήσει ποτέ στο στρατό, και θα σας πάνε στο μέτωπο. Και εκεί γίνονται πραγματικές δολοφονίες", λέει στο βίντεο, που στάλθηκε από έναν άγνωστο αριθμό στην Κένυα. "Πολλοί φίλοι έχουν πεθάνει για το χρήμα".
Περίπου μια εβδομάδα αργότερα, ένα βίντεο του Francis έγινε viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Φορώντας στολή, με μια νάρκη δεμένη στο στήθος του, φαίνεται φοβισμένος καθώς ένας άνδρας, μιλώντας στα ρωσικά και ξεστομίζοντας ρατσιστικές βρισιές, λέει ότι θα χρησιμοποιηθεί ως "ανοιχτήρι κονσερβών" για να σπάσει τις γραμμές του ουκρανικού στρατού.
"Είναι τόσο τραυματικό", είπε η μητέρα του στο CNN, η οποία δέχτηκε να δώσει συνέντευξη για να πιέσει τις κυβερνήσεις της Κένυας και της Ρωσίας να αναλάβουν δράση.
"Καλώ τις κυβερνήσεις της Κένυας και της Ρωσίας να συνεργαστούν για να φέρουν αυτά τα παιδιά πίσω στην πατρίδα τους", είπε. "Τους είπαν ψέματα για πραγματικές δουλειές και τώρα βρίσκονται σε πόλεμο με τη ζωή τους να βρίσκεται σε κίνδυνο".
Ο Francis ήταν άνεργος και ζούσε με τη μητέρα του σε μια μικρή κοινότητα έξω από την πρωτεύουσα της Κένυας πριν φύγει, πληρώνοντας περίπου 620 δολάρια σε έναν πράκτορα για να διευκολύνει τη διαδικασία. Η Anna εξεπλάγη όταν ο Francis ενημέρωσε την οικογένεια ότι τον ανάγκαζαν να παρακολουθήσει στρατιωτική εκπαίδευση όταν έφτασε στη Ρωσία. Τον έστειλαν στην Ουκρανία έπειτα από μόλις τρεις εβδομάδες βασικής εκπαίδευσης, ανέφερε.
Ο Francis είναι ένας από τους ολοένα και περισσότερους Αφρικανούς που πολεμούν για τη Ρωσία στην Ουκρανία, αν και τα ακριβή στοιχεία δεν είναι γνωστά.
Αρκετές αφρικανικές κυβερνήσεις, μεταξύ των οποίων η Μποτσουάνα, η Ουγκάντα, η Νότια Αφρική και η Κένυα, έχουν αναγνωρίσει το μέγεθος του προβλήματος. Τα τοπικά μέσα ενημέρωσης έχουν περιγράψει λεπτομερώς τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες εξαπατήθηκαν και μετατράπηκαν σε μισθοφόρους της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Το CNN μίλησε με 12 Αφρικανούς μαχητές που βρίσκονται ακόμη στην Ουκρανία - από τη Γκάνα, τη Νιγηρία, την Κένυα και την Ουγκάντα - οι οποίοι δήλωσαν ότι τους προσφέρθηκαν θέσεις εργασίας ως οδηγοί ή φύλακες. Οι περισσότεροι ανέφεραν ότι τους υποσχέθηκαν μπόνους ύψους 13.000 δολαρίων, μηνιαίους μισθούς που φτάνουν τα 3.500 δολάρια και ρωσική υπηκοότητα στο τέλος της θητείας τους.
Όμως, όταν προσγειώθηκαν στη Ρωσία, λένε ότι τους ανάγκασαν να καταταγούν στον στρατό και τους εκπαίδευσαν ελάχιστα πριν τους στείλουν στο μέτωπο. Τους ανάγκασαν να υπογράψουν συμβόλαια στα ρωσικά, χωρίς να τους παρέχουν δικηγόρους ή μεταφραστές, σύμφωνα με τις μαρτυρίες τους. Σε μερικούς κατάσχεσαν τα διαβατήριά τους, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη τη διαφυγή τους.
Παρόλο που η ρωσική νομοθεσία ορίζει ότι μόνο οι αλλοδαποί που γνωρίζουν τη γλώσσα μπορούν να γίνουν στρατιώτες, κανένας από τους Αφρικανούς που μίλησαν στο CNN δεν μιλούσε ρωσικά. Οι μισθοί και τα επιδόματά τους διέφεραν από αυτά που προσφέρονταν στους Ρώσους στρατιώτες και διέφεραν ακόμη και μεταξύ των νεοσυλλέκτων. Ορισμένοι είπαν επίσης ότι οι πράκτορες που τους προσέλαβαν και Ρώσοι συνάδελφοί τους έκλεβαν από τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς.
"Ενώ βρισκόμασταν στην πρώτη γραμμή, ένας Ρώσος στρατιώτης με ανάγκασε να του δώσω την τραπεζική μου κάρτα και τον PIN μου υπό την απειλή όπλου". Όταν έλεγξε τον λογαριασμό του, σχεδόν 15.000 δολάρια από το μπόνους που είχε λάβει είχαν εξαφανιστεί, αφήνοντας τον λογαριασμό του σχεδόν άδειο, είπε. "Είμαι εδώ επτά μήνες και δεν έχω πληρωθεί ούτε ένα σεντ. Συνεχίζουν να υπόσχονται ότι θα το κοιτάξουν, αλλά δεν γίνεται τίποτα". Τέσσερις άλλοι που ήρθαν μαζί του στη Ρωσία έχουν πεθάνει, είπε.
Οι μεταφρασμένες ρήτρες των συμβολαίων που επικαλείται το CNN σκιαγραφούν δείχνουν ότι πέρα από την υπόσχεση για αμοιβή και παροχές που αναγράφεται στον τίτλο, η σύμβαση δεσμεύει τον στρατιώτη σε ευρείες, αόριστες υποχρεώσεις, όπως συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις και αποστολές στο εξωτερικό, αυστηρές απαιτήσεις και υποχρέωση αποζημίωσης για τη στρατιωτική εκπαίδευση, εάν απαιτείται, με το πραγματικό ποσό να παραμένει κενό κατά την υπογραφή. Οι λεπτομέρειες επεκτείνονται και στην πολιτική ζωή: η πρόσβαση σε κρατικά μυστικά μπορεί να οδηγήσει σε απαγόρευση ταξιδιών στο εξωτερικό, υποχρεωτική παράδοση διαβατηρίων, περιορισμούς στην ιδιωτική ζωή και στην αποκάλυψη ευαίσθητων πληροφοριών.
Και ενώ οι εταιρείες πρόσληψης διαφημίζουν γρήγορη μετάβαση προς την απασχόληση εκτός στρατού, η σύμβαση ορίζει ότι η ουσιαστική βοήθεια για την εξεύρεση εργασίας μετά την υπηρεσία – μέσω δωρεάν επαγγελματικής επανεκπαίδευσης – διατίθεται μόνο μετά από τουλάχιστον πέντε πλήρη έτη στρατιωτικής θητείας (εξαιρουμένου του χρόνου που αφιερώνεται στη στρατιωτική εκπαίδευση) και μόνο εάν η απόλυση οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους, όπως η ηλικία, η υγεία ή λήξη σύμβασης.
Όλοι εκτός από έναν από τους δώδεκα Αφρικανούς νεοσύλλεκτους που βρίσκονται επί του παρόντος στην Ουκρανία και μίλησαν στο CNN ήθελαν απεγνωσμένα να φύγουν, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είχαν υπηρετήσει προηγουμένως στον στρατό της χώρας τους.
Οι περισσότεροι μίλησαν για μια υποχρεωτική στρατολόγηση σε έναν φονικό πόλεμο με αμέτρητα θύματα, ρατσισμό από τους Ρώσους διοικητές, μη καταβληθέντες μισθούς. Είπαν ότι είδαν τις σορούς των Αφρικανών συντρόφων τους να "σαπίζουν στο πεδίο της μάχης" για μήνες, συμπατριώτες τους να χάνουν άκρα χωρίς να λαμβάνουν αποζημίωση και να υφίστανται συνεχή ψυχολογική κακοποίηση από Ρώσους στρατιώτες.
Ο 39χρονος Patrick Kwoba πείστηκε από έναν Αφρικανό φίλο του που υπηρετούσε στο ρωσικό στρατό να καταταγεί. Ο ξυλουργός, που είχε εργαστεί και σε εργοτάξια στο Κατάρ και τη Σομαλία, πλήρωσε σε έναν Κενυάτη πράκτορα περίπου 620 δολάρια με την υπόσχεση ότι θα λάμβανε μπόνους ύψους 23.000 δολαρίων στη Μόσχα.
"Νόμιζα ότι θα γινόμουν φρουρός ασφαλείας στο στρατό, όχι μισθοφόρος", είπε στο CNN από το Ναϊρόμπι. Περιγράφει τους τέσσερις μήνες που πέρασε στην Ουκρανία ως "κόλαση" και θεωρεί την επιστροφή του στην πατρίδα του "θαύμα". Του δόθηκαν μόνο τρεις εβδομάδες βασικής στρατιωτικής εκπαίδευσης είπε, πριν σταλεί στην Ουκρανία.
Λίγες εβδομάδες μετά, ο Kwoba τραυματίστηκε σε ενέδρα από ουκρανικό drone και επακόλουθη επίθεση με χειροβομβίδα, αλλά είπε ότι ο Ρώσος συνεργάτης του αντί να τον βοηθήσει, του επιτέθηκε. "Όταν είσαι τραυματισμένος, ο κωδικός είναι "3 stars" όταν ζητάς πρώτες βοήθειες. Το είπα στον Ρώσο συνεργάτη μου, αλλά με κυνήγησε και άρχισε να με πυροβολεί", θυμάται ο Kwoba. Τελικά βρήκε βοήθεια, αλλά ήξερε ότι έπρεπε να φύγει πριν τον στείλουν πίσω να πολεμήσει.
"Από τη στιγμή που μπαίνεις στο ρωσικό στρατό, είτε θα δραπετεύσεις είτε θα πεθάνεις", είπε. "Δεν υπάρχει περίπτωση να πας στη Ρωσία και να επιστρέψεις ζωντανός. Γιατί αν ολοκληρώσεις τη θητεία σου, αυτοί οι άνθρωποι σε αναγκάζουν να μείνεις εκεί. Δεν μπορούν να σε αφήσουν ελεύθερο".
Δραπέτευσε όταν του δόθηκε άδεια για να αναρρώσει στην Αγία Πετρούπολη, κατάφερε να φτάσει στην πρεσβεία της Κένυας στη Μόσχα και να επιβιβαστεί στην επόμενη πτήση για την πατρίδα του.
