Αρχικά αντίθετοι με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ, οι σύμμαχοι της Ουάσινγκτον στον Αραβοπερσικό Κόλπο ζητούν τώρα στρατηγικό χτύπημα στο ισλαμιστικό καθεστώς του Ιράν, ώστε εκείνο να μην μπορεί πια να συνεχίσει να κρατά όμηρο την περιοχή.
Τα κράτη του Κόλπου δεν ζήτησαν από τις ΗΠΑ να κηρύξουν πόλεμο με το Ιράν, αλλά πολλά από αυτά πιέζουν τώρα την Ουάσινγκτον να μην σταματήσει πρόωρα, αφήνοντας το Ιράν να απειλεί τη ζωτική γραμμή πετρελαίου του Κόλπου και τις οικονομίες που εξαρτώνται από αυτήν, όπως δήλωσαν τρεις πηγές από τον Κόλπο στο Reuters.
Συνεχής ενημέρωση για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή στο Liveblog του Capital.gr
Παράλληλα, οι συγκεκριμένες πηγές και πέντε δυτικοί και Άραβες διπλωμάτες ανέφεραν ότι η Ουάσινγκτον πιέζει τα κράτη του Κόλπου να συμμετάσχουν στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ. Σύμφωνα με τρεις από αυτούς, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θέλει να δείξει τη στήριξη της περιοχής στην εκστρατεία, ενισχύοντας τη διεθνή νομιμότητα της και την υποστήριξη στην πατρίδα του.
"Υπάρχει μια γενική αίσθηση στον Κόλπο ότι το Ιράν έχει ξεπεράσει κάθε κόκκινη γραμμή με κάθε χώρα του Κόλπου", δήλωσε ο Αμπντουλαζίζ Σάγκερ, πρόεδρος του Κέντρου Μελετών Κόλπου, που έχει επαφή με τις σκέψεις των τοπικών κυβερνήσεων. "Αρχικά τους υπερασπιστήκαμε και αντισταθήκαμε στον πόλεμο. Αλλά μόλις άρχισαν να μας χτυπούν, έγιναν εχθροί. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος να τους χαρακτηρίσουμε."
Το Ιράν έχει ήδη αποδείξει την εμβέλειά του, επιτιθέμενο σε αεροδρόμια, λιμάνια, εγκαταστάσεις πετρελαίου και εμπορικούς κόμβους στα έξι κράτη του Κόλπου με πυραύλους και drones, ενώ έχει επιτεθεί στο Ισραήλ και έχει αναστατώσει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ - την αρτηρία που μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και στηρίζει τις οικονομίες του Κόλπου.
Οι επιθέσεις αυτές ενίσχυσαν τους φόβους του Κόλπου ότι, αν το Ιράν διατηρήσει σημαντικά επιθετικά όπλα ή ικανότητες οπλικής παραγωγής, θα τολμά να κρατά τους ζωτικής σημασίας ενεργειακούς πόρους της περιοχής ως όμηρο όποτε οι εντάσεις αυξάνονται.
Καθώς ο πόλεμος εισήλθε στην τρίτη εβδομάδα του, με αεροπορικές επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ να εντείνονται και το Ιράν να επιτίθεται σε βάσεις των ΗΠΑ και σε πολίτες στον Κόλπο, μια πηγή από την περιοχή είπε ότι το γενικό κλίμα μεταξύ των ηγετών ήταν αδιαμφισβήτητο: Ο Τραμπ θα πρέπει να εξουδετερώσει συνολικά τη στρατιωτική ικανότητα του Ιράν.
Η εναλλακτική, είπε η πηγή, θα ήταν οι αραβικές χώρες να ζουν κάτω από συνεχή απειλή. Αν το Ιράν δεν αποδυναμωθεί σοβαρά, θα συνεχίσει να κρατά την περιοχή όμηρο.
Το Ιράν, κυρίως σιιτικό μουσουλμανικό ως προς τον πληθυσμό του, βλέπει με βαθιά καχυποψία τους σουνίτες μουσουλμάνους Άραβες γείτονές του - στενούς συμμάχους των ΗΠΑ που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις - αν και οι σχέσεις με το Κατάρ και το Ομάν ήταν γενικά λιγότερο φορτισμένες.
Κατά τη διάρκεια των ετών, το Ιράν και οι περιφερειακοί σύμμαχοί του έχουν κατηγορηθεί για επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου, μεταξύ άλλων για την επίθεση του 2019 στις εγκαταστάσεις πετρελαίου Abqaiq και Khurais της Σαουδικής Αραβίας - για την οποία το Ιράν αρνήθηκε κάθε ευθύνη - η οποία μείωσε τη σαουδαραβική παραγωγή κατά το ήμισυ και αναστάτωσε τις αγορές ενέργειας.
Για τους ηγέτες του Κόλπου, η αδράνεια είναι τώρα ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Η επίδραση των επιθέσεων του Ιράν αυτόν τον μήνα ξεπερνά σε σημασία την υλική ζημιά, καθώς όχι μόνο αυτές διαταράσσουν τις ροές πετρελαίου, αλλά και πλήττουν την εικόνα σταθερότητας και ασφάλειας που είχε κατακτηθεί με κόπο και η οποία είχε στηρίξει τις προσπάθειες των κρατών του Κόλπου να επεκτείνουν το εμπόριο και τον τουρισμό και να εξαρτώνται λιγότερο από τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων.
"Αν οι Αμερικανοί αποσυρθούν πριν ολοκληρωθεί η αποστολή, θα μείνουμε μόνοι μας να αντιμετωπίσουμε το Ιράν", δήλωσε ο Σάγκερ.
Οι φόβοι του Κόλπου για την πρόκληση ενός ευρύτερου πολέμου
Σε απάντηση στις ερωτήσεις γι' αυτούς τους φόβους, ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι οι ΗΠΑ "συντρίβουν [την ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει αυτά τα όπλα ή να παράγει περισσότερα", και ότι ο Τραμπ "είναι σε στενή επαφή με τους εταίρους μας στη Μέση Ανατολή".
Από τα κράτη του Κόλπου, μόνο τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα απάντησαν. Είπαν ότι "δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε συγκρούσεις ή κλιμάκωση", αλλά επιβεβαίωσαν το δικαίωμά τους να "λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα" για να προστατεύσουν την κυριαρχία, την ασφάλεια και την ακεραιότητά τους και να εξασφαλίσουν την ασφάλεια των κατοίκων τους.
Πηγές στην περιοχή ανέφεραν ότι η μονομερής στρατιωτική δράση από οποιοδήποτε κράτος του Κόλπου παραμένει εκτός του τραπεζιού, καθώς μόνο η συλλογική παρέμβαση θα μπορούσε να αποτρέψει την έκθεση μεμονωμένων χωρών σε αντεπίθεση.
Επιπλέον, η συναίνεση παραμένει δύσκολη. Τα έξι μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου - Μπαχρέιν, Κουβέιτ, Κατάρ, Σαουδική Αραβία, Ομάν και ΗΑΕ - πραγματοποίησαν μόνο μία τηλεδιάσκεψη, ενώ δεν έχει συγκεκληθεί καμία αραβική σύνοδος κορυφής για να συζητήσει μια συντονισμένη δράση.
Οι ηγέτες του Κόλπου παραμένουν βαθιά φοβισμένοι για την πρόκληση ενός ευρύτερου, ανεξέλεγκτου πολέμου.
Δίλημμα στρατηγικής
Στην καρδιά του ζητήματος, τα κράτη του Κόλπου αντιμετωπίζουν ένα στρατηγικό δίλημμα, δήλωσε ο Φαουάζ Γκέργες από το London School of Economics: το να ισορροπήσουν την άμεση απειλή των επιθέσεων του Ιράν με τον πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο να εμπλακούν σε έναν πόλεμο υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Η συμμετοχή σε αυτήν την εκστρατεία, δήλωσε, δεν θα προσέφερε τίποτα στη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ, ενώ θα αύξανε κατακόρυφα την έκθεση σε αντίποινα από το Ιράν. Το αποτέλεσμα είναι ο υπολογισμένος περιορισμός: η υπεράσπιση της κυριαρχίας και η σηματοδότηση κόκκινων γραμμών χωρίς να εισέλθουν σε έναν πόλεμο που τα κράτη του Κόλπου δεν ξεκίνησαν και δεν ελέγχουν.
Αυτή τη στιγμή, η επιρροή του Ιράν είναι εμφανής. Πρακτικά αποφασίζει ποια πλοία μπορούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που καμία χώρα της περιοχής δεν θεωρεί αποδεκτό.
"Τώρα που το Ιράν έχει δείξει ότι μπορεί να κλείσει το Ορμούζ, ο Κόλπος αντιμετωπίζει μια θεμελιωδώς διαφορετική απειλή", δήλωσε ο Μπερνάρν Χάικελ, καθηγητής Ανατολικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον. "Αν αυτό δεν αντιμετωπιστεί, ο κίνδυνος θα είναι μακροπρόθεσμος".
Ο Τραμπ, την Κυριακή, κάλεσε – με περιορισμένη αρχική επιτυχία – για έναν συνασπισμό χωρών που θα βοηθήσουν στην επαναλειτουργία του ναυτιλιακού διαδρόμου.
Ο Χάικελ υποστήριξε ότι, ενώ η παγκόσμια οικονομία εξαρτάται από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο του Κόλπου, τα περισσότερα από αυτά ρέουν προς την Ανατολή, στην Κίνα, Ιαπωνία και άλλες ασιατικές οικονομίες, κάτι που σημαίνει ότι και αυτοί πρέπει να αναλάβουν ευθύνη.
"Η Κίνα βοήθησε στην ασφάλεια των ναυτιλιακών δρομολογίων από τη Σομαλία. Ίσως να είναι πρόθυμη να παρέμβει και εδώ", ανέφερε ο Χάικελ.
