Ανάλυση DW

Από την επόμενη κιόλας ημέρα της υπογραφής άρχισε η αμφισβήτηση για τη Συμφωνία του Ντέιτον. Άλλοι έβλεπαν "μεγάλη ήττα", άλλοι "περήφανη νίκη" των Σερβοβοσνίων. Κάποιοι διαμαρτύρονταν για "ειρήνη καθ' υπαγόρευσιν των Αμερικανών", οι περισσότεροι πίστευαν ότι θα ήταν θέμα χρόνου να ξαναπάρει φωτιά η "πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης" όπως αποκαλούσαν οι ιστορικοί τα Βαλκάνια εν γένει. Και τη Βοσνία κατ' εξοχήν.

Και όμως, η Συμφωνία του Ντέιτον κατάφερε να τερματίσει έναν πόλεμο που έμεινε στην ιστορία ως η πιο αιματηρή σύγκρουση σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο (και μέχρι την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία). Μέχρι την υπογραφή της, τουλάχιστον 100.000 άνθρωποι είχαν σκοτωθεί στο μέτωπο, με αποκορύφωμα τις φρικαλεότητες της σφαγής στη Σρεμπρένιτσα. Παράλληλα, είχαν εκτοπιστεί περίπου δύο εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή ο μισός πληθυσμός της χώρας.

Δυσλειτουργικό το κράτος

Τριάντα χρόνια μετά το Ντέϊτον τα όπλα έχουν σιγήσει, αλλά τα εθνικιστικά πάθη δεν έχουν καταλαγιάσει και οι αλυτρωτικές βλέψεις δεν έχουν εκλείψει. Ευτυχώς, έχει επιτευχθεί ο στόχος της διατήρησης ενός status quo χωρίς αλλαγή συνόρων (αν και δεν έλειψαν οι ανταλλαγές εδαφών εντός συνόρων). Ανέφικτος παραμένει ο στόχος ενός λειτουργικού κράτους με ευρωπαϊκή προοπτική. Κι όμως, "μόνο όσοι είναι ελλιπώς ενημερωμένοι ή έχουν συγκαλυμμένες προθέσεις μπορούν με τόση ευκολία να πουν ότι η Συνθήκη του Ντέϊτον είναι απαρχαιωμένη" έλεγε το 2015 στην Καθημερινή ο τότε πρόεδρος της Σερβικής Δημοκρατίας της Βοσνίας, Μίλοραντ Ντόντικ. Το Ντέιτον προσφέρει διδάγματα για τις σημερινές εποχές της έκδηλης γεωπολιτικής αβεβαιότητας. Ένα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι η ειρήνη δεν είναι απαραίτητα το αντίθετο του πολέμου. Αλλά ακόμη και η απλή έλλειψη πολέμου είναι προτιμότερη από τη σφαγή και την εθνοκάθαρση.