Η πρόταση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη ζώνη Σένγκεν, μετά τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, δεν έχει νομικό έρεισμα στο ευρωπαϊκό δίκαιο, καθώς δεν προβλέπεται μηχανισμός αποκλεισμού κράτους-μέλους από τον χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας.
Η πρόταση, με την οποία συμφώνησε και η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, διατυπώθηκε στον απόηχο της μαζικής εισόδου μεταναστών στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα μέσω του Μαρόκου. Ωστόσο, σύμφωνα με ειδικούς στο ευρωπαϊκό δίκαιο, η Συνθήκη Σένγκεν δεν επιτρέπει σε ένα κράτος-μέλος να αποκλείσει μονομερώς κάποιο άλλο από τη συμμετοχή του.
"Το σύστημα Σένγκεν δεν περιλαμβάνει τέτοια πρόβλεψη. Ένα κράτος δεν μπορεί μονομερώς να αποκλείσει ένα άλλο κράτος-μέλος", εξηγεί η καθηγήτρια Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Lyon 3, Marie-Laure Basilien-Gainche.
Τι προβλέπει ο Κώδικας Σένγκεν
Αντί για αποκλεισμό, ο Κώδικας Σένγκεν δίνει τη δυνατότητα στα κράτη-μέλη να επαναφέρουν προσωρινούς συνοριακούς ελέγχους σε εξαιρετικές περιστάσεις, όταν υπάρχει σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια.
Στις περιπτώσεις αυτές περιλαμβάνονται η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, έκτακτες υγειονομικές κρίσεις, αλλά και αιφνίδιες μαζικές μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών που ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία του χώρου Σένγκεν.