Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε συνθήκες πρωτοφανούς πίεσης εισέρχεται η παγκόσμια και η ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων, με την κρίση που εκτυλίσσεται στη Μέση Ανατολή και τον περιορισμό των ροών μέσω των Στενών του Ορμούζ να διαμορφώνουν ένα σκηνικό που παράγοντες της αγοράς χαρακτηρίζουν ως τη σοβαρότερη ενεργειακή αναταραχή της σύγχρονης ιστορίας. Η ιδιαιτερότητα της τρέχουσας συγκυρίας δεν περιορίζεται στην εκτίναξη των τιμών, αλλά επεκτείνεται πλέον και σε ζητήματα επάρκειας, εξέλιξη που ανατρέπει θεμελιώδεις ισορροπίες στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις από πηγές της αγοράς καυσίμων, η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντική απώλεια παγκόσμιας παραγωγής, καθώς ένα σημαντικό ποσοστό της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει τεθεί εκτός αγοράς, ενώ δεκάδες ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν πληγεί, καθιστώντας αβέβαιο τον χρόνο αποκατάστασης της ομαλής λειτουργίας. Η διάρκεια της κρίσης εκτιμάται ότι θα είναι πολύμηνη, με τις επιπτώσεις να μεταφέρονται πλέον από την Ασία προς την Ευρώπη.
Η διαφορά σε σχέση με προηγούμενες κρίσεις, ακόμα και με εκείνες της δεκαετίας του 1970, είναι ότι το σημερινό σοκ δεν αφορά μόνο την τιμή, αλλά την ίδια τη διαθεσιμότητα των προϊόντων. Για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες τίθεται ανοιχτά στο τραπέζι το ενδεχόμενο επιβολής δελτίου σε καύσιμα, ιδίως στα αεροπορικά καύσιμα, με τον Eυρωπαίο επίτροπο Eνέργειας να έχει ήδη προειδοποιήσει για την ανάγκη λήψης μέτρων διαχείρισης της ζήτησης.
Το πρόβλημα του Ορμούζ
Ο αποκλεισμός ή ο περιορισμός της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ επηρεάζει δυσανάλογα συγκεκριμένα προϊόντα. Περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και σημαντικές ποσότητες παραγώγων διέρχονται από την περιοχή, ενώ η διαταραχή δεν αφορά μόνο την ενέργεια, αλλά και το ευρύτερο εμπόριο, από λιπάσματα μέχρι αγροτικά προϊόντα.
