Η έξαρση περιφερειακών κρίσεων και η επανεμφάνιση αναθεωρητικών αντιλήψεων δοκιμάζουν ευθέως τη διεθνή τάξη ασφάλειας. Δοκιμάζουν το Διεθνές Δίκαιο έναντι της λογικής της επιβολής διά της ισχύος. Μας υπενθυμίζουν ότι η κυριαρχία προϋποθέτει την ικανότητα να υπερασπιζόμαστε τον εαυτό μας με αξιόπιστο τρόπο». Τα παραπάνω υπογράμμισε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, στον χαιρετισμό που απηύθυνε στην 19η Διάσκεψη των Αρχηγών των Γενικών Επιτελείων Ενόπλων Δυνάμεων των Βαλκανικών Χωρών που πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη.

Συνεργασία στα Βαλκάνια

Ειδικά για την περιοχή των Βαλκανίων, ο κ. Δένδιας είπε ότι η πραγματικότητα αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και τόνισε: «Τα Βαλκάνια, η Βαλκανική Χερσόνησος, υπήρξαν ιστορικά η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης. Η περιοχή μας έχει υποστεί αστάθεια, συγκρούσεις, αναταραχές μεταξύ εθνοτήτων και αλλαγές συνόρων. Γνωρίζει, συνεπώς, ίσως καλύτερα απ' όλους, από την ίδια της την ιστορική εμπειρία, ότι η ειρήνη δεν είναι δεδομένη. Ούτε μπορούμε να παραγνωρίζουμε το γεγονός ότι ανεπίλυτα ζητήματα, όπως το Κοσσυφοπέδιο, ο διάλογος Βελιγραδίου-Πρίστινας και η θεσμική σταθερότητα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, εξακολουθούν να απαιτούν σύνεση, υπευθυνότητα, σεβασμό στη διεθνή νομιμότητα και σταθερή προσήλωση στη σταθερότητα της Βαλκανικής Χερσονήσου, της κοινής μας εστίας. Ακριβώς γι' αυτό, το θετικό κλίμα συνεργασίας που έχει διαμορφωθεί σήμερα πρέπει να αξιοποιηθεί. Φυσικά, με πλήρη σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο. Με σταθερή βούληση να μειωθούν οι εστίες έντασης και να κινηθούμε προς οριστικές λύσεις στις μακροχρόνιες προκλήσεις της περιοχής και της εποχής μας. Αυτό, όμως, προϋποθέτει εμπιστοσύνη και, όπως πάντα, ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας. Εμπιστοσύνη μεταξύ των στρατιωτικών ηγεσιών. Συνεργασία μεταξύ κρατών που γνωρίζουν ότι η σταθερότητα της περιοχής απαιτεί πράξεις ευθύνης. Με αμοιβαία κατανόηση των δυνατοτήτων, των περιορισμών και των υποχρεώσεων κάθε χώρας, με σεβασμό για κάθε χώρα».

Η ασφάλεια στα Βαλκάνια δεν είναι υπόθεση ενός μόνο κράτους

Στη συνέχεια ο υπουργός Εθνικής Άμυνας αναφέρθηκε στη σημασία του θεσμού των ετήσιων Συναντήσεων των Αρχηγών των Γενικών Επιτελείων και σημείωσε: «Η πραγματοποίηση 19 Συναντήσεων διαλόγου συνιστά επιβεβαίωση μιας βασικής παραδοχής: η ασφάλεια στα Βαλκάνια δεν είναι υπόθεση ενός μόνο κράτους. Αποτελεί συλλογική μας ευθύνη. Οι Ένοπλες Δυνάμεις των χωρών που συνυπάρχουν στον ίδιο γεωγραφικό χώρο, παρά τις διαφορετικές ιστορικές τους διαδρομές, καλούνται όπως πάντα να αναζητήσουν κοινό έδαφος απέναντι σε προκλήσεις που υπερβαίνουν τα εθνικά μας σύνορα. Γνωρίζετε πολύ καλά ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή γρήγορων και εκτεταμένων αλλαγών. Οι σύγχρονες συγκρούσεις μεταβάλλουν με ταχύτητα τις παραδοχές της στρατιωτικής άμυνας και αποτροπής, καθώς και την ανθεκτικότητα των κρίσιμων εθνικών υποδομών. Η τεχνολογία, τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι κυβερνοαπειλές, οι υβριδικές μορφές πολέμου και η διασύνδεση των πεδίων επιχειρήσεων έχουν αλλάξει θεμελιωδώς τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την αποτροπή και την επιχειρησιακή ετοιμότητα. Τίποτε δεν μπορεί να θεωρείται πια δεδομένο. Με αυτή ακριβώς την παραδοχή, οι Ένοπλες Δυνάμεις πρέπει επίσης να αλλάξουν. Στην Ελλάδα, με την «Ατζέντα 2030», τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, αλλάζουμε τις δομές, τις δυνατότητες, το επιχειρησιακό δόγμα και περισσότερο απ' όλα, τη θεσμική μας αντίληψη. Όλα αυτά γίνονται με ένα σκοπό: Ένοπλες Δυνάμεις ικανές να ανταποκρίνονται στις απειλές της νέας εποχής. Δεν είναι πλέον η αριθμητική υπεροχή σε όπλα και πυρομαχικά αυτό που εξασφαλίζει την κυριαρχία, αλλά μάλλον η γρήγορη ενσωμάτωση και υιοθέτηση της τεχνολογίας αιχμής και της καινοτομίας. Η ειρήνη απαιτεί δίκαιο και ισχύ, καθώς επίσης ετοιμότητα και ευθύνη».

Μήνυμα ενότητας, αποφασιστικότητας και συνέχισης των κινητοποιήσεων έστειλαν οι κάτοικοι του Zvërnec μετά τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας που πραγματοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο, με αντικείμενο την υπεράσπιση των περιουσιακών τους δικαιωμάτων και την προστασία του τόπου τους.

Σε ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος Zvërnec ευχαρίστησε όσους συμμετείχαν στη διαμαρτυρία, καθώς και εκείνους που στήριξαν την προσπάθεια μέσω της διάδοσης του ζητήματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο διαδίκτυο. Σύμφωνα με τον Σύλλογο, η ευρεία προβολή του θέματος συνέβαλε στο να ακουστεί η φωνή της τοπικής κοινωνίας πέρα από τα όρια της περιοχής.

Οι κάτοικοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για το μέλλον του χωριού, κάνοντας λόγο για συναισθήματα λύπης, θυμού και αγωνίας. Όπως αναφέρουν, θεωρούν αδιανόητο να χαθεί ένας τόπος που διαμορφώθηκε μέσα από τον κόπο και τις θυσίες προηγούμενων γενεών, υπογραμμίζοντας ότι η διατήρησή του αποτελεί ευθύνη απέναντι στα παιδιά και τους απογόνους τους.

Παράλληλα, δηλώνουν αποφασισμένοι να συνεχίσουν τις διεκδικήσεις τους για την προστασία των περιουσιών τους και τη διαφύλαξη της φυσικής ομορφιάς και της πολιτιστικής ταυτότητας του χωριού. Τονίζουν ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν ενέργειες που, κατά την άποψή τους, απειλούν όσα έχουν οικοδομηθεί διαχρονικά από την τοπική κοινωνία.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη στήριξη που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, έχουν λάβει από πολίτες σε ολόκληρη την Αλβανία, καθώς και από την Ελλάδα και άλλες χώρες. Ο Σύλλογος εκφράζει την ευγνωμοσύνη του προς όσους συνέβαλαν στην προβολή του ζητήματος και στάθηκαν αλληλέγγυοι στον αγώνα των κατοίκων.

Στα Τίρανα έφτασε την Τρίτη ο António Costa, στο πλαίσιο περιοδείας που πραγματοποιεί στις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ–Δυτικών Βαλκανίων, η οποία θα διεξαχθεί στις 5 Ιουνίου στο Tivat του Montenegro.

Τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υποδέχθηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Edi Rama, με τον οποίο είχε κατ' ιδίαν συνάντηση. Η επικείμενη σύνοδος πραγματοποιείται έξι μήνες μετά την προηγούμενη στις Brussels, επιβεβαιώνοντας τη βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς της με τις χώρες της περιοχής.

Κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου, ο Αντόνιο Κόστα κλήθηκε να σχολιάσει τον πιθανό αντίκτυπο του έργου στο Zvërnec στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Αλβανίας με την ΕΕ, ειδικότερα σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο για το περιβάλλον.

«Δεν μπορώ να μιλήσω για κάποιο συγκεκριμένο έργο, αλλά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βρίσκεται σε συνεχή επαφή με τις αλβανικές αρχές, ακούει την κοινωνία των πολιτών και, όπου υπάρχουν ερωτήματα, τα θέτει προς εξέταση», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Αναφερόμενος στην ευρωπαϊκή πορεία της Αλβανίας, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εξήρε την πρόοδο που έχει σημειώσει η χώρα, τονίζοντας ότι βρίσκεται πλέον σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη φάση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων.

Η υπόθεση του Ζβερνέτσι, η βία ιδιωτικής ασφάλειας και η παλιά μέθοδος του «εξωτερικού εχθρού»

Η υπόθεση του Ζβερνέτσι δεν είναι πλέον μόνο ένα ζήτημα επένδυσης, περιβάλλοντος ή τοπικής διαμαρτυρίας. Μετά τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, και κυρίως μετά τη δημόσια τοποθέτηση του Πρωθυπουργού Έντι Ράμα, το θέμα ανέδειξε κάτι βαθύτερο: τον τρόπο με τον οποίο η αλβανική εξουσία, όταν πιέζεται από εσωτερικές κρίσεις, επιστρέφει εύκολα στο παλιό και γνώριμο σχήμα του «εξωτερικού εχθρού».

Όμως, αντί η δημόσια συζήτηση να επικεντρωθεί στην ουσία — στη διαφάνεια της επένδυσης, στα δικαιώματα των πολιτών, στη στάση της αστυνομίας, στη λειτουργία των θεσμών και στην ευθύνη του κράτους — ο Πρωθυπουργός επέλεξε να ανοίξει ξανά το γνώριμο κεφάλαιο της Ελλάδας. Σε ομιλία του για το Ζβερνέτσι, διερωτήθηκε: «Πώς είναι δυνατόν οι εφημερίδες της Ελλάδας να είναι σύμμαχοί σας στην προστασία του περιβάλλοντος της Αλβανίας;» και πρόσθεσε ότι οι ελληνικές εφημερίδες «γέμισαν» με την υπόθεση των διαμαρτυρομένων, αφήνοντας να εννοηθεί ότι «κάτι δεν πάει καλά» όταν η ελληνική δημοσιότητα ασχολείται με μια αλβανική υπόθεση.

Η διατύπωση αυτή δεν είναι αθώα. Δεν αποτελεί απλώς πολιτική ειρωνεία. Είναι μια καθαρή προσπάθεια μετατόπισης της προσοχής. Αντί να απαντηθεί το ερώτημα τι συνέβη στο Ζβερνέτσι, ποιος ευθύνεται για τη βία, ποιοι είναι οι όροι της επένδυσης και αν οι πολίτες έχουν δικαίωμα να διαμαρτύρονται, το βάρος μεταφέρεται αλλού: στις «ελληνικές εφημερίδες», στη «γειτονική ζήλια», σε έναν υποτιθέμενο εξωτερικό παράγοντα που τάχα υποκινεί, εκμεταλλεύεται ή ενισχύει την αλβανική κοινωνική αντίδραση.

Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και η δήλωση του Ταουλάντ Μπάλλα, ο οποίος, αναφερόμενος στις αντιδράσεις από την Ελλάδα για το Ζβερνέτσι, είπε ειρωνικά ότι «ο γείτονας ζηλεύει τον γείτονα» όταν πρόκειται για τέτοιες επενδύσεις. Έτσι, ένα θέμα που αφορά την Αλβανία, τους πολίτες της, το περιβάλλον της, τους θεσμούς της και τη συμπεριφορά των κρατικών και ιδιωτικών μηχανισμών ασφαλείας της, παρουσιάζεται ξαφνικά σαν υπόθεση «ελληνικής ενόχλησης».